ABD ve Özbekistan Milyarlık İş Birliğine İmza Attı
HABERRUS - Özbekistan ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki ekonomik ilişkiler, son dönemde hız kazanan diplomatik trafikle birlikte stratejik bir boyut kazanıyor. Özbekistan Cumhurbaşkanlığı İdaresi Başkanı Saida Mirziyoyeva'nın 6-9 Nisan tarihlerinde Washington'a düzenlediği ziyaret, iki ülke arasında "Amerika-Özbekistan İş ve Yatırım Konseyi"nin resmi olarak faaliyete geçmesine sahne oldu .
Gayriresmi Başkent Diplomasisi: Mar-a-Lago'da Aile Buluşması
Saida Mirziyoyeva'nın ABD temaslarına başlamadan önce Florida'daki Mar-a-Lago rezidansını ziyaret etmesi dikkat çekti. ABD Başkanı Donald Trump'ın bu meşhur evinde gerçekleşen görüşmeye, Trump'ın kızı Tiffany Trump ve eşi Michael Boulos da katıldı . Karşı tarafta ise ABD Başkanı'nın Güney ve Orta Asya Özel Temsilcisi Sergio Gor yer aldı.
Özbek yetkililer, bu ortamın tercih edilmesini ve aile bireylerinin varlığını, iki ülke arasındaki "benzeri görülmemiş güven seviyesinin" bir göstergesi olarak yorumluyor . Bu gayriresmi görüşme, yeni kurulacak İş ve Yatırım Konseyi'nin yol haritasını belirleyen bir ön hazırlık niteliği taşıdı.
Resmi Açılış: Washington'da Yeni Dönem
7 Nisan'da Washington'da düzenlenen resmi açılış toplantısına Özbek tarafını Saida Mirziyoyeva, Amerikan tarafını ise Özel Temsilci Sergio Gor temsil etti. Açılış törenine iki ülkeden çok sayıda üst düzey bürokrat ve iş insanı katıldı .
Toplantının hemen ardından Saida Mirziyoyeva, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile bir araya geldi. Görüşmede, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın ekonomik boyutunun güçlendirilmesi ve ortak proje portföyünün genişletilmesi ele alındı.
Ekonomik Hamlenin Dinamoları: DFC ve Yatırım Platformu
Yeni konseyin en somut çıktısı, ortak bir yatırım platformunun kurulması oldu. Bu platformun en büyük destekçisi ise ABD Uluslararası Kalkınma Finans Kurumu (DFC) olacak.
Saida Mirziyoyeva, DFC Başkanı Ben Black ile yaptığı görüşmede, bu kurumun Özbekistan'a yatırım yapacak Amerikan şirketlerine risk paylaşımı ve sermaye çekme konusunda garantörlük yapacağını duyurdu . Bu mekanizma, özel sektör yatırımcılarının önündeki en büyük engellerden biri olan jeopolitik riski minimize etmeyi hedefliyor.
Platformun, başta kritik hammaddeler olmak üzere enerji, petrokimya ve tarım gibi alanlarda büyük projeleri hayata geçirmesi bekleniyor . Taraflar, bu yapının 2026 yılı içerisinde tamamen faaliyete geçirilmesi konusunda mutabık kaldı.
Stratejik Vizyon: 100 Milyar Dolarlık Taahhüt
ABD'li yetkililer, Özbekistan'ın Orta Asya'nın ticaret ve finans merkezi haline gelmesi için gerekli altyapıya sahip olduğunu belirtiyor. Daha önce yapılan açıklamalara göre, Özbekistan önümüzdeki 10 yıl içinde Amerika ekonomisine 100 milyar dolarlık bir yatırım yapmayı planlıyor. Bu planın ilk etabı olan 35 milyar dolarlık kısmın önümüzdeki üç yıl içinde aktarılması hedefleniyor.
Bu görüşmeler, Şubat 2025'te Cumhurbaşkanı Şavkat Mirziyoyev'in Washington ziyareti sırasında imzalanan üç yıllık 35 milyar dolarlık Ekonomik İşbirliği Programı'nın bir devamı niteliğinde . Ziyaret kapsamında Ticaret Bakanı, Eximbank Başkanı ve Ticaret Temsilcisi ile yapılan görüşmelerde Özbekistan'ın DTÖ'ye katılım sürecine verilen destek de yinelenmişti .
Yeni Temsilcilikler ve Konsolosluklar
Diplomatik altyapı da bu ekonomik atılıma ayak uyduruyor. Özbekistan, Philadelphia, Chicago, Orlando ve Seattle'da yeni başkonsolosluklar açarak hem bu şehirlerdeki sanayi gücünü hem de buralarda yoğun olarak yaşayan Özbek diasporasını hedefliyor. Washington büyükelçiliğinde ise müsteşar-danışman olarak göreve başlayan Kamil Allahcnov, doğrudan Cumhurbaşkanlığı İdaresi'ne bağlı olarak bu ekonomik ilişkilerin takibinden sorumlu olacak.
ABD'nin Orta Asya'daki bu hamlesi, bölgedeki ekonomik kalkınmayı desteklemenin yanı sıra, Çin ve Rusya'nın etkisini dengelemeye yönelik stratejik bir adım olarak da değerlendiriliyor.