Üçlü Görüşmeler İstanbul'da mı Devam Edecek?
HABERRUS - Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Rusya, ABD ve Ukrayna temsilcileri arasında planlanan üçlü görüşmelerin bu hafta içinde gerçekleşme ihtimalinin bulunduğunu açıkladı. İlk etapta toplantının 5-6 Mart tarihlerinde Abu Dabi'de yapılması planlanmıştı. Ancak Orta Doğu'daki mevcut gerilim nedeniyle görüşmenin yeri değişebilir.
Zelenskiy, "Sahadaki askeri gelişmeler nedeniyle toplantının kesin olarak Abu Dabi'de yapılacağını şu an için teyit edemiyoruz. Ancak görüşme iptal edilmiş değil," ifadelerini kullandı. Ukrayna lideri, alternatif ev sahibi ülkeler arasında Türkiye ve İsviçre'nin değerlendirildiğini, bu ülkelerin benzer diplomatik temaslara ev sahipliği yapma konusunda tecrübeye sahip olduğunu belirtti .
Ortadoğu'daki Çatışmalar Diplomasiyi Vurdu
28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak askeri operasyon başlatması, tüm bölgede olduğu gibi diplomatik takvimi de altüst etti. İran'ın misilleme olarak Basra Körfezi'ndeki ABD üslerine ve BAE'ye füze saldırıları düzenlemesi sonucu Dubai ve Abu Dabi havalimanlarında patlamalar yaşandı, bir kişi hayatını kaybetti .
Bu gelişmeler üzerine Birleşik Arap Emirlikleri hava sahasını geçici olarak sivil uçuşlara kapatırken, planlanan üçlü zirvenin akıbeti de belirsizleşti. Bloomberg'in haberine göre, hem Rusya hem de Ukrayna, ABD arabuluculuğundaki barış görüşmelerinin bu hafta yapılmasını bekliyor ancak Abu Dabi'nin ev sahipliği yapması artık kesin değil .
İstanbul'un Tecrübesi Öne Çıkıyor
Zelenskiy'nin işaret ettiği alternatif merkezler arasında Türkiye'nin öne çıkmasının en önemli nedeni, daha önce benzer görüşmelere başarıyla ev sahipliği yapmış olması. Rusya ve Ukrayna heyetleri en son geçen yaz İstanbul'da bir araya gelmiş, görüşmeler sadece esir takası anlaşmalarıyla sonuçlanmıştı .
Türkiye, savaşın başından bu yana hem Rusya hem de Ukrayna ile diyaloğunu sürdüren ender ülkelerden biri olarak diplomatik platformda kilit rol oynuyor. İsviçre ise uzun yıllardır uluslararası konferanslara ve barış görüşmelerine ev sahipliği yapan tarafsız bir ülke konumunda.
Zorlu Müzakere Süreci
Görüşmelerin yeri kadar içeriği de karmaşık. Ocak ve Şubat aylarında Abu Dabi ve Cenevre'de gerçekleştirilen önceki turlarda, taraflar ateşkesin izlenmesi mekanizmaları ve esir takasları konusunda ilerleme kaydetmişti. 5 Şubat'ta yapılan görüşmelerin ardından beş ayın ardından ilk kez esir takası gerçekleştirilmiş, 157 Ukraynalı evine dönmüştü .
Ancak en zorlu konu başlığı olan toprak meselesi henüz çözüme kavuşmuş değil. Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Ukrayna'nın Donbas bölgesinden çekilmesi gerektiğini yineleyerek bunun "çok önemli bir koşul" olduğunu vurgularken, Kiev yönetimi bu talebi reddediyor . Zelenskiy, Donbas'ın kilit mesele olduğunu defalarca dile getirdi .
Ukrayna tarafı, ateşkes ve sınırların belirlenmesinin yanı sıra güçlü güvenlik garantileri talep ediyor. Kiev yönetimi, olası bir barış anlaşmasından sonra Rusya'nın yeniden saldırması halinde ABD ve Avrupalı müttefiklerin devreye girmesini garanti altına alacak mekanizmalar istiyor.
Rusya'dan Müzakere Sinyali
Kremlin, İran'a yönelik saldırılara rağmen müzakerelere devam etme niyetinde olduğunu açıkladı. Peskov, "Kendi çıkarlarımızı korumalıyız ve bu müzakerelere devam etmek bizim çıkarımıza" dedi .
Bloomberg'in kaynaklara dayandırdığı habere göre, önümüzdeki tur görüşmeler belirleyici olabilir. Rus yetkililer, Ukrayna'nın Donetsk bölgesinden çekilmeyi kabul etmemesi halinde müzakerelerden çekilebilecekleri sinyalini verdi .
Ukrayna Kamuoyu Müzakere Sürecine Şüpheyle Bakıyor
Kiev Uluslararası Sosyoloji Enstitüsü'nün (KIIS) Şubat ayında yaptığı ankete göre, Ukraynalıların yüzde 70'i görüşmelerin kalıcı bir barış getireceğine şüpheyle bakıyor. Ankete katılanların yüzde 57'si Donbas'tan toprak tavizi verilmesine kesinlikle karşı çıkarken, yüzde 35'i güvenlik garantileri karşılığında bu tür bir uzlaşıya sıcak bakıyor .
Yaş grupları arasında ciddi farklılıklar göze çarpıyor: 45 yaş altındakilerin yüzde 50'si bu tür bir uzlaşıyı kabul edilebilir bulurken, yaşlı gruplarda bu oran sadece dörtte bir düzeyinde kalıyor .
Gözler Yeni Adreste
Zelenskiy, "Görüşme yapılmalı, bu bizim için önemli. Görüşmeyi destekliyoruz. Hem görüşmenin kendisi hem de sonuçları önemli, esir takası da kritik önem taşıyor" diyerek Kiev'in müzakere masasına bağlılığını vurguladı .
Önümüzdeki günlerde ABD, Rusya ve Ukrayna arasında yapılacak diplomatik trafik, görüşmelerin nerede ve ne zaman yapılacağını belirleyecek. İstanbul'un ev sahipliği yapması halinde, Dolmabahçe'deki Çalışma Ofisi'nin yine kritik bir diplomatik buluşmaya sahne olması bekleniyor.