HABERRUS - Rusya'da bankacılık sektörü, şubelerde ve veznelerde yapılan nakit çekim işlemlerine geçici durdurma yetkisi verilmesini önerdi. İzvestiya'nın haberine göre kredi kuruluşları, dolandırıcılık şüphesi bulunan durumlarda müşteriyi korumak için "soğutma süresi" uygulaması talep ediyor.

Bu yetki sayesinde banka personeli, müşterinin dolandırıcı etkisi altında olup olmadığını anlamak için 48 saate kadar süre tanıyacak.

Mevcut Durum: Bankalar Şüpheli İşlemde Bile Nakit Ödemek Zorunda

Rusya'da mevcut yasaya göre bankalar, açık risk işaretleri olsa bile müşteriye nakit ödemeyi reddedemiyor. Medeni Kanun'un katı düzenlemeleri, kredi kuruluşlarını müşterinin talebi üzerine parayı derhal vermekle yükümlü kılıyor . Bu durum, dolandırıcıların mağdurları doğrudan banka şubelerine yönlendirerek nakit çekmesine olanak tanıyor.

Uzmanlar, dijital kanallardaki denetimler sıkılaştıkça dolandırıcıların müşterileri doğrudan şubelere yönlendirdiğini belirtiyor . ATM'lerden farklı olarak banka şubelerinde nakit çekim limiti bulunmaması, potansiyel kayıpları sınırsız hale getiriyor .

Sorunun Boyutu: 29,3 Milyar Ruble Zarar

Rusya Merkez Bankası verilerine göre 2025'te dolandırıcılık kaynaklı toplam zarar 29,3 milyar ruble oldu, bu da yaklaşık 377 milyon dolara karşılık geliyor . Müşteri onayı olmadan yapılan işlem sayısı 1,5 milyonu aştı .

Bankaların önleyici çabaları da dikkat çekici boyutta: - 134,2 milyon dolandırıcılık girişimi engellendi - Toplam 13,9 trilyon rublelik (yaklaşık 179 milyar dolar) şüpheli işlem durduruldu

Uzmanlar, sosyal mühendisliğin siber suçluların ana aracı haline geldiğini vurguluyor. Mağdurlar baskı altında paralarını "güvenli hesaplara" aktarıyor, nakit çekip "kuryelere" teslim ediyor .

Yeni Mekanizma Nasıl İşleyecek?

Önerilen modele göre şüpheli durumlarda 48 saate kadar sınırlama getirilebilecek. Banka personeli müşterinin davranışlarını değerlendirirken şu işaretleri dikkate alacak: - Müşterinin acele etmesi - Parayı "güvenli hesaba" aktarma talebi - Yakınlarını aramayı reddetmesi - Açıklamalarda tutarsızlık yaşaması

Bu sürede kimlik ve niyet kontrolü yapılacak. ATM'lerde uygulanan mekanizmaya benzer şekilde, örneğin günlük 300 bin ruble (yaklaşık 3 bin 860 dolar) üst sınır uygulanabilecek . Bu limit, müşterinin tamamen mağdur olmasını engellerken, acil ihtiyaçlar için de bir miktar erişim sağlayacak.

'İkinci El' Koruma Sistemi Devrede

Rusya'da 1 Eylül 2025'ten itibaren vatandaşlar, kendilerini dolandırıcılıktan korumak için "ikinci el" hizmetini aktif hale getirebiliyor . Bir akraba veya arkadaş, bankacılık işlemlerini kontrol etme, şüpheli görünmeleri halinde para transferlerini onaylama veya reddetme hakkına sahip oluyor. Ancak asistanın hesaba erişimi veya bağımsız işlem yapma hakkı bulunmuyor .

Rusya Merkez Bankası Tüketicinin Korunması ve Finansal Katılım Dairesi Başkanı Mihail Mamuta, Eylül 2025'ten bu yana yaklaşık 3 milyon kişinin "ikinci el" hizmetine kaydolduğunu belirtti . Mamuta, "ikinci el" hizmetinin şu anda en etkili kapsamlı koruma yöntemi olabileceğini vurguladı.

Yasal Altyapı: Devlet Bilgi Sistemi 'Antifraud'

1 Mart 2026 itibarıyla, Rusya'da siber suçlarla mücadele için Devlet Bilgi Sistemi'nin (GIS) oluşturulmasını öngören yasanın bazı hükümleri yürürlüğe girdi . Sistem, gerçek zamanlı olarak telekom operatörleri, bankalar ve devlet kurumları arasında veri alışverişini sağlayacak.

Sistemde, yasa dışı faaliyetlere karışan kişiler ve dolandırıcılık girişimlerinde kullanılan abone numaralarına ilişkin bilgiler depolanacak . Başsavcılık, Soruşturma Komitesi, Rusya Bankası, kredi kuruluşları ve telekom operatörleri sisteme erişim hakkına sahip olacak .

Dolandırıcılık Belirtileri Genişletildi

Rusya Merkez Bankası, 1 Ocak 2026'dan itibaren bankaların uygulayacağı dolandırıcılık belirtileri listesini genişletti. Yeni belirtiler arasında şunlar yer alıyor:

• Temassız ATM işleminde veri alışveriş süresinin normu aşması
• Ulusal Ödeme Kartı Sistemi'nin dolandırıcılık riski bildirimi
• İşlemden 48 saat önce telefon numarasının değiştirilmesi
• Müşteri cihazında kötü amaçlı yazılım tespiti
• Belirli koşullarda tokenize kartla nakit yatırma girişimleri

Ayrıca 1 Mart 2026'dan itibaren, paranın alıcısına ilişkin bilgilerin bilişim teknolojileri kullanılarak işlenen suçlarla mücadele devlet bilgi sisteminde bulunması da dolandırıcılık belirtisi sayılacak .

Uzman Görüşleri: 'Net Kriterler Olmadan Yeni Riskler Doğar'

Ekonomist Ahmed Yusupov, banka çalışanlarına nakit çekimini geçici olarak durdurma hakkı verilmesi girişimini finansal dolandırıcılıkla mücadele önlemlerinin mantıklı bir devamı olarak değerlendirdi . Ancak uyarıda da bulundu:

"Bloke etme hakkı içeren girişim taktik bir araçtır. Ancak net kriterler ve yasal düzenleme olmadan, resmi yaklaşım ve insan hatası riski vardır. Bir kişinin tedavi için acilen paraya ihtiyacı olduğu ve işlemin atipik olarak bloke edildiği bir duruma izin vermemeliyiz."

Yusupov, stratejik müşteri korumasının otomatik sistemler ve kişisel sorumluluğun bir kombinasyonuna dayanması gerektiğini belirtti .

Freedom Finance Global analisti Vladimir Chernov ise, katı limitlerin getirilmesinin pek olası olmadığını, bunun sisteme olan güveni zedeleyebileceğini söyledi. Ancak risk kriterlerinin örtüşmesi halinde bankanın nakit ödemeyi tek taraflı olarak durdurma hakkının pekiştirilmesi bekleniyor .

Mevcut Uygulamalar ve Gelecek Beklentiler

Rus bankaları halihazırda büyük nakit çekimlerinde önlemler uyguluyor. Müşteri önemli miktarda para çekmeye çalıştığında işlem otomatik olarak bloke ediliyor ve banka müşteriyle iletişime geçerek çekme niyetini teyit ediyor . Teyit alındıktan sonra müşteri yaklaşık beş dakika sonra işleme devam edebiliyor .

Uzmanlar, yeni uygulamanın 2026 sonuna kadar dolandırıcıların nakit çekim yoluyla gerçekleştirdiği başarılı işlemleri yüzde 25-30 azaltabileceğini öngörüyor . Yetkililer ayrıca kredi yasağı koyma imkânı ve devlet bilgi sistemi Antifraud üzerinden veri paylaşımı gibi ek önlemler üzerinde çalışıyor. Amaç, mülkiyet hakkını zedelemeden nakit kanalındaki güvenlik açığını kapatmak.