Kortunov: Bu Anlaşma, Coğrafi Gerilim Azaltmada İlk Ciddi Adım

HABERRUS - ABD’nin arabuluculuğunda varılan kritik bir anlaşmayla Ukrayna, Kazakistan petrolünün küresel pazara ulaşmasını sağlayan Hazar Boru Hattı Konsorsiyumu (KTK) altyapısına ve Rusya bağlantılı olmayan tankerlere yönelik saldırıları durdurmayı taahhüt etti. Moskova merkezli Uluslararası İlişkiler Uzmanı Andrey Kortunov, bu gelişmeyi “geçtiğimiz dönemde coğrafi gerilim azaltma yolunda atılan ilk somut ve ciddi adım” olarak değerlendirdi.

Bloomberg’in ismi açıklanmayan bir ABD’li yetkiliye dayandırdığı habere göre, Ukrayna KTK’nın deniz terminaline yanaşan ve aşağıdaki koşulları taşıyan gemilere saldırmama sözü verdi:

• Ukrayna yaptırımlarına tabi olmamak
• Rusya’ya ait olmayan gerçek veya tüzel kişiler tarafından işletilmemek
• Rusya menşeli petrol veya başka bir yük taşımamak

KTK, Kazakistan’daki petrol sahalarını Rusya üzerinden Novorossiysk’teki deniz terminaline bağlayan ve dünya petrol arzının yaklaşık %2’sini oluşturan stratejik bir boru hattı. Hattın hissedarları arasında ABD’li enerji devleri Chevron (%15) ve ExxonMobil de bulunuyor. Anlaşma kapsamında Ukrayna, ticari gemi sahiplerinin güvenli geçiş için bilgi paylaşabileceği iletişim noktaları oluşturacağını da taahhüt etti.

Kortunov: “Geçici Ateşkesten Öte Bir Adım”

Valday Kulübü uzmanı Andrey Kortunov, anlaşmanın önemini şu sözlerle değerlendirdi:

“Eğer Ukrayna bu anlaşmaya sadık kalırsa, bu geçtiğimiz dönemde coğrafi gerilim azaltma yolunda atılan ilk somut ve ciddi adım olur. Çatışmayı belirli çerçevelerle sınırlandırmak ve başka bölgelere yayılmasını engellemek konusunda atılmış önemli bir adım.”

Kortunov, bu adımı “aşırı abartmamak” gerektiği uyarısında bulunarak, çatışmanın ana boyutunu oluşturmadığını ve zincirleme bir gerilim azaltma etkisi yaratmasının kesin olmadığını belirtti. Ancak “her türlü anlaşmanın önemli bir adım” olduğunu vurguladı.

Uzman, bu anlaşmanın Karadeniz’deki diğer ekonomik faaliyetler ve lojistik zincirleri için de bir emsal teşkil edebileceğini söyledi. Ayrıca ABD’nin bu hamlesini Moskova’ya yönelik bir sinyal olarak yorumlayan Kortunov, bunun ileride başka alanlara da yayılabilecek bir “deneyim” olduğunu ifade etti.

Arka Plan: Saldırılar ve Ekonomik Kayıplar

Anlaşma, KTK terminali yakınlarındaki tankerlere yönelik bir dizi İHA saldırısının ardından geldi:

• 19 Temmuz’da terminal yükleme işlemlerini askıya aldı
• Navlun ücretleri KTK-Akdeniz rotasında rekor seviyeye ulaştı
• Kazakistan, petrol üretiminde düşüş yaşadığını duyurdu
• Tahmini Ağustos ihracatı üçte bir oranında azalabilir

Saldırılar nedeniyle birçok gemi sahibi Novorossiysk’e uğramaktan çekindi. Kazakistan Dışişleri Bakanlığı saldırıları “ülke çıkarlarına yönelik bir müdahale” olarak nitelendirirken, tazminat talebini de gündeme getirdi. ABD’li Chevron CEO’su Mike Wirth’ün Beyaz Saray yetkilileriyle yaptığı görüşmelerde “saldırıların yol açtığı zarar” konusunu gündeme getirdiği belirtiliyor.

Anlaşmanın Önemi ve Geleceği

Anlaşma, Karadeniz’deki gerilimi azaltmak için atılmış somut bir adım olarak değerlendiriliyor. Kortunov’a göre, bu tür bir anlaşmanın varlığı ileride benzer adımlar için zemin hazırlayabilir. Anlaşmanın uygulanması ve kalıcılığı ise önümüzdeki dönemde yakından takip edilecek.