Rusya'da Vergi Denetiminde Yeni Dönem: "Küçük Hata, Büyük Ceza"
HABERRUS - Rusya Federal Vergi Servisi (FNS), vergi denetiminde köklü bir dönüşüme imza atarak geleneksel ve noktasal denetim anlayışından vazgeçiyor. Yeni sistemde, bankalar, yazar kasalar, POS cihazları, muhasebe kayıtları ve resmi sicillerden gelen tüm veriler, yapay zeka destekli algoritmalar tarafından tek bir risk havuzunda anlık olarak analiz edilecek.
RBC'nin haberine göre, bu dijital dönüşüm, rastgele vergi denetimlerini büyük ölçüde tarihe karıştıracak. Ancak uzmanlar, bunun aynı zamanda küçük bir muhasebe hatasının bile çok daha maliyetli olabileceği yeni bir dönemin kapısını araladığı konusunda uyarıyor.
Sürekli Dijital Gözetim: Sistem Nasıl İşleyecek?
Yeni algoritmik kontrol modelinde şirketler, tekil ve önceden haber verilen denetimler yerine sürekli bir dijital gözetim altında olacak. Sistem, şu verileri otomatik olarak analiz ederek risk sinyalleri oluşturacak:
- Nakit Akışı ve Gelir Uyumu: Banka hesaplarındaki nakit akışı ile beyan edilen gelir arasındaki farklar anında tespit edilecek.
- Kayıt Tutarlılığı: Banka hareketleri ile muhasebe kayıtlarının birebir örtüşüp örtüşmediği kontrol edilecek.
- KDV Zinciri Analizi: Alış ve satış faturalarının KDV zincirindeki tutarlılığı mercek altına alınacak. Özellikle kopuk KDV zincirleri, sistem tarafından yüksek risk işareti olarak değerlendirilecek.
- Karşı Taraf Verileri: Şirketin ticari işlem yaptığı diğer firmaların verilerindeki uyumsuzluklar risk puanını artıracak.
- Ciro Sapmaları: Kasa ve POS cihazlarından gelen veriler ile beyan edilen ciro arasındaki en küçük sapmalar bile sistem tarafından işaretlenecek.
Personel ve Bordro: Yeni Hassas Alan
Yeni denetim sisteminin en hassas alanlarından biri de personel ve bordro verileri olacak.
- Çalışan Sayısı Uyumu: Fiili olarak işyerinde çalışan sayısı ile resmi olarak bildirilen çalışan sayısı arasındaki farklar.
- Maaş ve Prim Tutarlılığı: Ödenen ücretler, sigorta primleri ve gelir vergisi (NDFL) kesintileri arasındaki tutarsızlıklar.
- Sık Düzeltme Beyannameleri: Vergi beyannamelerinde sık sık düzeltmeye gidilmesi.
- Zarar-Nakit Çelişkisi: Şirket zarar beyan etmesine rağmen hesaplarında yüksek nakit hareketi olması.
- Ani Kâr Dalgalanmaları: Şirketin kârlılığındaki açıklanamayan ani artış veya düşüşler.
Tüm bu unsurlar, bir şirketin risk puanını doğrudan etkileyecek ve vergi idaresi tarafından daha yakından incelenmesine yol açabilecek.
İş Dünyası İçin Yeni Gerçekler: "Küçük Hata, Büyük Ceza"
Uzmanlara göre, iş dünyası açısından en kritik değişim, insan hatasına dayalı toleransın ortadan kalkması. Algoritmik model, küçük ve dağınık görünen tutarsızlıkları zaman içinde biriktirerek bunları otomatik olarak bir "ihlal profiline" dönüştürebiliyor.
Bu yeni dönemde işletmeler için hayati önem taşıyan unsurlar şöyle sıralanıyor:
- Veri Disiplini: Muhasebe, finans ve vergi verilerinin birebir uyumlu olması artık bir tercih değil, zorunluluk.
- İç Kontrol Süreçleri: Şirket içi kontrol mekanizmalarının güçlendirilmesi ve düzenli hale getirilmesi.
- Gerçek Zamanlı Uyum: Vergi uyumu, sonradan düzeltilebilen bir işlem olmaktan çıkıp, günlük işleyişin ayrılmaz bir parçası haline geliyor.
Uzman Görüşü: Yeni sistem, düzenli, şeffaf ve veri yönetimine önem veren şirketler için bir avantaja dönüşebilir. Bu tür şirketler, sürekli ve şeffaf veri akışı sayesinde vergi idaresi nezdinde "güvenilir mükellef" statüsü kazanabilir ve denetim risklerini minimize edebilir.
Ancak, veri yönetiminde zayıf olan, kayıt dışı işlem yapan veya muhasebe disiplini düşük işletmeler için durum tam tersi. Bu şirketler, algoritmaların tespit edeceği en küçük tutarsızlıklar nedeniyle ciddi para cezaları ve ek vergi yükümlülükleri ile karşı karşıya kalabilir.
Özetle, Rusya'da vergi denetimi, insan gözünden algoritmanın soğukkanlı ve hatasız analizine evriliyor. Bu yeni çağda, vergi kaçırmanın yolları daralırken, işini düzgün yapan işletmeler için de daha adil ve öngörülebilir bir ortam oluşması bekleniyor.