Rusya'da Bütçe Kuralı Değişiyor: Döviz Satışı Durduruluyor, Alıma Geçiliyor
HABERRUS - Rusya Maliye Bakanlığı, mart ayı itibarıyla bütçe kuralı çerçevesindeki döviz ve altın işlemlerini durduracağını açıkladı. Karar, Ulusal Refah Fonu'ndan yapılan döviz satışlarının sona ermesi ve petrol fiyatlarının yükselmesiyle birlikte yeniden döviz alımına geçilmesi anlamına geliyor.
Petrol Gelirlerinde Düşüş Beklentisi
Maliye Bakanı Anton Siluanov'un geçen hafta "petrol ve gaz gelirlerinin azalması nedeniyle bütçe kuralının gözden geçirileceğini" açıklamasının ardından harekete geçildi. Siluanov'a göre 2026'da petrol ve gaz gelirlerinin federal bütçe içindeki payı yüzde 20'nin altına düşecek [user input].
Bu gelişme üzerine Rusya Maliye Bakanlığı, bütçe kuralı çerçevesindeki döviz ve altın işlemlerini durdurma kararı aldı. Bu adım, Ulusal Refah Fonu'ndan yapılan döviz satışlarının sona ermesi ve yeniden döviz alımına geçilmesi anlamına geliyor.
Bütçe Kuralı Nasıl İşliyor?
Bakanlık, kararın temel nedeninin petrol için kullanılan baz fiyatın değişmesi olduğunu belirtti. Mevcut bütçe kuralına göre Ural petrolü için kesim fiyatı varil başına yaklaşık 59 dolar seviyesinde bulunuyor [user input].
İşleyiş mekanizması şöyle: - Petrol fiyatı bu seviyenin altına indiğinde Maliye Bakanlığı bütçeyi desteklemek için dolar satıyor - Fiyat bunun üzerine çıktığında ise döviz satın alarak rezervlere ekleme yapıyor
Ortadoğu Gerilimi Petrol Fiyatlarını Yükseltti
Orta Doğu'daki gerilim nedeniyle petrol fiyatlarının yükselmesi bu mekanizmayı yeniden devreye soktu. Brent petrolün fiyatı kısa süre önce varil başına 85 doların üzerine çıktı. Ural petrolü ise yaklaşık 69 dolar seviyesinde işlem görüyor. Bu rakam kesim fiyatının oldukça üzerinde bulunuyor [user input].
Ocak ayında ise tablo farklıydı. Ural petrolünün ortalama fiyatı 54,2 dolar seviyesinde kalmıştı. Bu nedenle bütçe 1 trilyon 700 milyar ruble açık vermişti [user input].
Ulusal Refah Fonu'ndan Şubat Ayında 230 Milyar Ruble Satış
Maliye Bakanlığı yalnızca şubat ayında bütçe harcamalarını karşılamak için Ulusal Refah Fonu'ndan yaklaşık 230 milyar ruble tutarında varlık satışı yaptı [user input].
Daha önce 6 Şubat-5 Mart dönemi için planlanan rakam ise daha yüksekti. Bakanlık bu dönemde bütçe kuralı kapsamında 226,8 milyar ruble (yaklaşık 2 milyar 920 milyon dolar) tutarında döviz ve altın satışı planlamıştı. Günlük işlem hacmi 11,9 milyar ruble (yaklaşık 153 milyon dolar) seviyesindeydi [user input].
Rublede Kısa Süreli Değer Kaybı
Haber sonrası rublede kısa süreli değer kaybı görüldü ve kur 1 dolar yaklaşık 79 ruble seviyesine yaklaştı [user input]. Ancak Merkez Bankası verilerine göre dolar kuru 3 Mart itibarıyla 77,17 ruble seviyesinde .
Moskova Borsası ise Ortadoğu'daki gelişmelerle birlikte yükseliş kaydetti. MOEX endeksi yüzde 0,79 değer kazanarak 2.821 puana çıkarken, dolar bazlı RTS endeksi de yüzde 0,79 artışla 1.150 puana yükseldi . Rusya'nın önde gelen petrol şirketlerinden Rosneft'in hisseleri yüzde 6,94, Gazprom Neft'in yüzde 5,3 ve Lukoil'in hisseleri de yüzde 4,69 değer kazandı .
Uzman Yorumları: 'Kısa Vadeli Dalgalanma, Kalıcı Trend Değil'
Finans piyasaları ve makroekonomi analiz direktörü Aleksandr Timofeyev'e göre söz konusu karar rublede kısa vadeli dalgalanmaya yol açsa da kalıcı bir trend anlamına gelmiyor [user input].
Timofeyev, petrol fiyatı belli seviyenin üzerine çıktığında Maliye Bakanlığı'nın doğal olarak döviz alımına geçtiğini, bunun kısa vadede ruble üzerinde baskı oluşturabildiğini belirtti. Uzman, Rusya döviz piyasasında asıl belirleyici aktörlerin ihracatçılar ve hükümetin ihracat gelirlerinin satışına ilişkin düzenlemeleri olduğunu vurguladı [user input].
Timofeyev'e göre mart sonunda başlayacak vergi ödemeleri ihracatçıların yeniden döviz satmasına yol açabilir. Bu nedenle önümüzdeki haftalarda kurun yeniden 80 ruble eşiğinin altına gerilemesi olası görülüyor [user input].
Vedomosti'ye konuşan uzmanlar da, bütçe kuralındaki değişikliğin ruble üzerinde sınırlı baskı yaratabileceğini belirtiyor. Rusya Merkez Bankası Başkan Danışmanı Kirill Tremasov, kurda zayıflama olasılığı bulunduğunu ancak sert bir düşüş beklenmediğini söyledi [user input].
BCS yatırım şirketinin baş ekonomisti İlya Fedorov ise petrol fiyatı eşiğinde her 1 dolarlık düşüşün dolar kurunu yaklaşık 50-60 kopek etkileyebileceğini ifade etti [user input].
Gelecek Beklentileri
Analistler, dolar/ruble kurunun önümüzdeki dönemde 75-80 bandında hareket etmesini bekliyor . Uzun vadeli tahminler ise rublenin kademeli değer kaybı yaşayabileceğini öngörüyor .
Rusya Merkez Bankası'nın faiz politikası da kur üzerinde belirleyici olmaya devam edecek. Banka, Aralık 2025'te politika faizini 50 baz puan düşürerek yüzde 16,5'e çekmişti .