HABERRUS - BRICS liderlerinin katıldığı olağanüstü çevrimiçi düzenlenen zirve, 8 Eylül’de 90 dakika süren bir görüşmenin ardından sona erdi. Toplantıda, ABD’nin tarife önlemlerine karşı ekonomik işbirliğinin güçlendirilmesi konusu ele alındı.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, toplantıya Sochi’den video konferans yoluyla katıldı.

Zirvenin Amacı ve Gündem Maddeleri

Zirve, Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva’nın girişimiyle düzenlendi. Toplantının ana gündem maddeleri, çok kutuplu dünya düzenine yönelik tehditler ve ABD’nin tarife ve yaptırımlarına karşı BRICS’in ortak yanıtı olarak belirlendi. Lula, BRICS ülkelerinin ekonomik işbirliğini artırmak ve ABD’nin korumacı politikalarına karşı ortak bir tutum geliştirmek için bir araya gelmesini sağladı.

BRICS’in Genişlemesi ve Yeni Üyeler

BRICS, 2006 yılında Rusya, Çin, Hindistan ve Brezilya tarafından kurulan, 2011 yılında Güney Afrika’nın katılmasıyla genişleyen bir uluslararası örgüttür. 2024 yılının başından itibaren, örgüte yeni ülkeler de katıldı.

1 Ocak 2025’ten itibaren, Beyaz Rusya, Bolivya, Kazakistan, Tayland, Küba, Uganda, Malezya, Özbekistan ve diğer bazı devletler, BRICS’in resmi ortak ülkeleri olarak kabul edildi. Brezilya’nın 2025 yılı BRICS dönem başkanlığı sırasında, Endonezya’nın da tam üye olarak örgüte katıldığı açıklandı.

BRICS’in Ekonomik ve Siyasi Ağırlığı

BRICS, küresel ekonomide ve siyasette giderek artan bir ağırlığa sahip. Üye ülkeler, dünya nüfusunun neredeyse yarısını, küresel GSYİH’nin %40’ını ve uluslararası ticaretin %26’sını temsil ediyor. Bu nedenle, örgüt, ABD’nin tek taraflı ekonomik politikalarına karşı direnç göstermede önemli bir rol oynuyor.

ABD’nin Tarife ve Yaptırımlarına Karşı Ortak Yanıt

Zirvede, ABD’nin BRICS ülkelerine yönelik tarife ve yaptırımlarına karşı ortak bir yanıt geliştirilmesi konusu ele alındı. Özellikle, Donald Trump yönetiminin Brezilya’dan ithal edilen ürünlere %50 gümrük vergisi uygulaması, BRICS ülkelerinin ekonomik işbirliğini güçlendirme ve alternatif ticaret yollarını araştırma ihtiyacını doğurdu. Lula, ABD’nin korumacı politikalarının BRICS ülkelerinin ekonomik büyümesini engellediğini vurgulayarak, açık ve adil bir küresel ekonomik sistemin savunulması çağrısında bulundu.

BRICS liderlerinin olağanüstü zirvesi, ABD’nin ekonomik ve siyasi baskılarına karşı ortak bir tutum geliştirilmesi açısından önemli bir adım oldu.

Toplantıda, çok kutuplu dünya düzeninin korunması ve ekonomik işbirliğinin güçlendirilmesi konuları öne çıktı. BRICS’in genişlemesi ve yeni üyelerin katılması, örgütün küresel etkisini artırırken, ABD’nin korumacı politikalarına karşı alternatif ekonomik modellerin geliştirilmesi konusunda işbirliği fırsatları sundu.

Bu zirve, BRICS’in gelecekteki stratejilerini belirleme ve küresel ekonomik dengeleri yeniden şekillendirme açısından kritik bir öneme sahip.

Brezilya Devlet Başkanı Lula, "Böl ve Yönet" Stratejisinin Risklerini Açıkladı

Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva, BRICS liderleri zirvesinde yaptığı konuşmada, ikincil yaptırımların ekonomik ilişkileri zayıflatma riskine dikkat çekti.

Lula, ekonomik bağların güçlendirilmesini engelleyen ikincil yaptırımların, BRICS ülkeleri arasındaki işbirliğini olumsuz etkilememesi gerektiğini vurguladı.

Brezilya Devlet Başkanlığı’nın basın servisi, Lula’nın çevrim içi gerçekleştirilen zirvede yaptığı konuşmanın detaylarını paylaştı.

"Böl ve Yönet" Stratejisi ve BRICS’in Tepkisi

Lula, "eksterritoryal önlemlerin kurumlarımıza tehdit oluşturduğunu" belirterek, ikincil yaptırımların dost ülkeler arasındaki ticari ilişkilerin güçlendirilmesini kısıtladığını söyledi. Lula, "Böl ve yönet, tek taraflı eylemlerin yeni stratejisidir. BRICS, işbirliğinin her şeyin üstünde olduğunu göstermeli" dedi. Ayrıca, ortak kuralların ve normların ekonomik gelişmenin anahtarı olduğunu ve BRICS ülkeleri arasındaki ticaret ile finansal entegrasyonun, korumacılığın etkilerini hafifletmek için güvenli bir seçenek sunduğunu ifade etti.

BRICS’in Küresel Ekonomideki Ağırlığı

Lula, BRICS ülkelerinin küresel Gayri Safi Yurtiçi Hasıla’nın (GSYİH) %40’ını, uluslararası ticaretin %26’sını ve dünya nüfusunun neredeyse %50’sini temsil ettiğini hatırlattı. Bu veriler, BRICS’in küresel ekonomideki ağırlığını ve işbirliği potansiyelini ortaya koyuyor.

ABD’nin Gümrük Vergileri ve BRICS’in Tepkisi

Brezilya, 2025 yılında BRICS dönem başkanlığını üstlenirken, ABD’nin Brezilya ürünlerine %50 gümrük vergisi uygulamasının BRICS ülkeleri arasında ortak bir strateji geliştirilmesi ihtiyacını gündeme getirdi. ABD Başkanı Donald Trump, 1 Ağustos 2025’te imzaladığı bir kararnameyle, Brezilya’dan ithal edilen ürünlere %50 gümrük vergisi getirdi.

Bu vergilerden havacılık, enerji ve tarım gibi stratejik sektörler için yaklaşık 700 istisna tanındı. Hindistan için de ek gümrük vergileri uygulanarak, Hindistan mallarına toplam %50 gümrük vergisi getirildi. Trump, BRICS ülkelerinin ABD’ye karşı ortak bir tutum sergilemesi durumunda, Çin de dahil olmak üzere diğer ülkelere de ek gümrük vergileri uygulayabileceğini belirtti.

Brezilya’nın Yanıtı ve Dünya Ticaret Örgütü’ne Başvurusu

Brezilya, ABD’nin uyguladığı gümrük vergilerine karşı misilleme yapmaktan kaçınıyor, ancak fikri mülkiyet haklarıyla ilgili adımlar atarak "politik bir yanıt" hazırlıyor. Brezilya’nın ABD’ye ihracatı, Ağustos 2025’te geçen yılın aynı dönemine göre %18,5 düştü. Brezilya hükümeti, Dünya Ticaret Örgütü’nden (DTÖ) destek talep ettiğini ve misilleme seçeneklerini değerlendirdiğini açıkladı.

Rusya ve Çin’in Tepkileri

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping de zirveye çevrim içi olarak katıldı. Xi Jinping, konuşmasında BRICS’in "her türlü korumacılığa direnmesi" gerektiğini vurgulayarak, "uluslararası durum ne olursa olsun, açık küresel ekonomiyi inşa etme konusunda kararlı olmalı, fırsatları paylaşmalı ve karşılıklı kazanç sağlamalıyız" dedi.

Sonuç ve Değerlendirme

Lula’nın BRICS zirvesindeki konuşması, ABD’nin tek taraflı ekonomik ve askeri politikalarına karşı BRICS ülkelerinin işbirliği içindeki direnç göstermesi gerektiğini vurguladı. BRICS ülkeleri, ticaret ve finansal entegrasyonu güçlendirerek korumacılığın etkilerini azaltmayı hedefliyor.

ABD’nin uyguladığı gümrük vergileri, BRICS ülkeleri arasında ortak bir strateji geliştirilmesi ihtiyacını doğururken, Brezilya’nın DTÖ’ye başvurması, uluslararası ticaret kurallarının korunması açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.