Rusya O Pazarı Kaybediyor: Özbekistan Çin Savaş Uçaklarını Resmen Envanterine Kattı
HABERRUS - Özbekistan Savunma Bakanlığı, ülke hava kuvvetlerinin envanterine Çin yapımı J-10CE savaş uçaklarının katıldığını resmen doğruladı. Bakanlığın 30 Ağustos'ta yayımladığı videoda, "Ülkenin hava sahasını koruyan modern savaş uçakları" başlığıyla birkaç J-10CE'nin uçuş ve iniş görüntüleri yer aldı. Yetkililer, teslim alınan uçakların tam sayısını açıklamazken, iki gün önce devlet televizyonu O'zbekiston 24'te ülkenin 35. bağımsızlık yıldönümü kutlamaları kapsamında yayınlanan görüntülerde en az altı J-10CE uçağı görülmüştü.
Uzun Süren Müzakerelerin Ardından Teslimat
Özbekistan'ın Çin'den savaş uçağı tedariki konusundaki görüşmeler bir yıldan fazla sürdü. Temmuz 2025'te Özbekistan Savunma Bakanı Tümgeneral Şuhrat Halmuhammedov, Çin ile uçak alımı ve personel eğitimi konusunda "çok yıllık bir anlaşma" imzaladıklarını doğrulamış, ancak uçak tipi ve sayısı hakkında detay vermemişti. Pakistan merkezli askeri analiz yayını Quwa'ya göre, Taşkent yönetimi Chengdu Aircraft Corporation'dan 24 adet J-10CE sipariş etmiş olabilir, ancak bu rakam resmi olarak teyit edilmedi.
Rusya'dan Çin'e Stratejik Bir Kayış
Özbekistan'ın Çin uçaklarına yönelmesi, daha önce Rusya ile yürütülen görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından geldi. 2017'de Rusya ile Özbekistan, Su-30SM çok amaçlı savaş uçaklarının tedariki konusunu görüşmüş, 2019'da ise Taşkent yönetimi bu uçaklar için resmi bir talep iletmişti. Ancak 2022 sonrası Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı, Rus savunma sanayisinin iç talebini patlattı. Rostec Başkanı Sergey Çemezov, 2025'te silah ihracatının azaldığını, birliklere yapılan sevkiyatların ise arttığını kabul etmişti. Sonuçta Moskova ile Taşkent arasında Su-30SM için bir sözleşme imzalanamadı.
J-10CE: Savaşta Test Edilmiş Bir Platform
Çin yapımı J-10CE, daha önce Pakistan tarafından kullanılmış ve çatışma ortamında test edilmiş bir uçak. Mayıs 2025'te Pakistan'a ait J-10'lar, Hint hava kuvvetleriyle girdikleri hava muharebelerinde yer aldı. Reuters'in Amerikalı yetkililere dayandırdığı habere göre, Pakistan J-10'ları en az iki Hint savaş uçağını düşürdü; hatta bazı kaynaklar bu uçaklardan birinin Fransız yapımı Rafale olduğunu iddia etti. Hindistan bu iddiaları doğrulamadı.
Özbekistan'ın Hava Kuvvetlerinde Yeni Dönem
J-10CE'lerin teslimi, Özbekistan Hava Kuvvetleri'nin savaş gücünü önemli ölçüde modernize edecek. Açık kaynaklara göre, ülkenin en muharip birimlerinde 12 MiG-29 ve 12 Su-25 bulunuyor. 18 MiG-29, 26 Su-27 ve 15 Su-24 ise depoda. Uçakların fiili durumu ve göreve hazır olma oranları resmi olarak açıklanmasa da, J-10CE'lerin bu filoya önemli bir katkı sağlayacağı değerlendiriliyor.
Özbekistan, daha önce de Çin yapımı FD-2000 hava savunma sistemlerini (HQ-9'un ihracat versiyonu) satın almıştı. Bu yeni tedarikle birlikte Özbekistan, Pakistan'dan sonra J-10CE'yi resmi olarak envanterine katan ikinci ülke ve Orta Asya'daki ilk operatör konumuna geldi. Bangladeş'in de J-10CE alımı için bir anlaşma hazırlığına başladığı bildiriliyor.