Rusya'dan 'Devlet Bankadaki Paralara El Koyacak' İddialarına Yanıt

HABERRUS - Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov, son günlerde Telegram kanallarında yayılan “mevduatların dondurulacağı” ve “2,8 milyon rublenin üzerindeki hesapların sertifikalara dönüştürüleceği” yönündeki iddiaları bir kez daha yalanladı. Peki bu söylentiler neden düzenli olarak ortaya çıkıyor ve ekonomik bir mantığı var mı?

Söylentilerin kaynağı: Belirsizlik ve geçmiş deneyimler

Mevduatların dondurulacağına dair söylentiler, modern Rusya tarihinde düzenli olarak ortaya çıkıyor. İlk büyük dalga, 2022 baharında yaşandı. Ardından 2024 yılında ekonomist Aleksey Zubets’in “faizler keskin düşerse, enflasyonu önlemek için mevduatlardan para çekilmesi teorik olarak sınırlanabilir” şeklindeki yorumu, basında ve Telegram’da “mevduat dondurma senaryosu” olarak yayıldı.

Şimdi ise yeni bir dalga var. Anonim Telegram kanalları, Merkez Bankası’na ait olduğu iddia edilen sahte bir kararnameyi paylaşıyor. Bu sahte belgede, ruble kurunun dondurulması ve 2,8 milyon rublenin üzerindeki bireysel mevduatların, yıllık yüzde 18 faizle üç yıl vadeli, çekilemez tasarruf sertifikalarına dönüştürüleceği öne sürülüyor. Ardından büyük bankaların logolarını taşıyan, bu sertifikaların basılı örneklerinin olduğu kutuların videosu yayıldı. Dezenformasyonun kaynağı bilinmiyor, ancak yayılma hızı dikkat çekici.

Ekonomik mantığı var mı? Uzmanlar: “Hiçbir faydası olmaz”

Ekonomistler, mevduat dondurmanın devlet bütçesine hiçbir katkı sağlamayacağı konusunda hemfikir. Bunun temel nedeni, bankalardaki mevduatların zaten kredi olarak dışarı verilmiş olması. Dondurma girişimi, sadece “bank run”a (bankaya hücum) yol açarak sistemi çökertir.

HSE Konjonktür Araştırmaları Merkezi Bilimsel Direktörü Georgiy Ostapkoviç, “Belirsizlik dönemlerinde bu tür söylentiler her yerde çıkar. Bu sadece Rusya’ya özgü bir durum değil. Amerika’da, İngiltere’de, Fransa’da hatta Kiribati Cumhuriyeti’nde bile görülür. Siluanov’un bu söylentileri yalanlaması kesinlikle doğru bir adım” dedi.

“Yetkililerin yalanlamaları ters tepebilir”

Finans Üniversitesi profesörü Konstantin Simonov ise farklı bir endişe taşıyor: “Yetkililer ‘bu olmayacak’ dedikçe, vatandaşlarda tersi bir etki oluşuyor. ‘Madem bu kadar vurguluyorlar, demek ki bir şey var’ düşüncesi yayılıyor. Korkuları rakamlarla ve somut açıklamalarla gidermek gerekir.”

Merkez Bankası’nın “tek finansman kaynağı iç tasarruflardır” ve Maliye Bakanlığı’nın “paranızı yastık altında tutmayın” çağrıları teknik olarak doğru olsa da, içinde bulunulan belirsizlik ortamında bu mesajlar söylentileri körükleyebiliyor.

Değerlendirme: Söylentiler neden düzenli olarak çıkıyor?

Rusya’da jeopolitik gerilim, yaptırımlar ve ekonomik yaptırımların yol açtığı belirsizlik, halkın tasarruflarına yönelik endişelerini canlı tutuyor. Daha önce Sovyetler Birliği’ndeki 1991 para reformu ve 1998 temerrütü gibi travmatik deneyimler, bu tür söylentilere zemin hazırlıyor. Yetkililerin yalanlamalarına rağmen, söylentilerin periyodik olarak geri dönmesi, güven bunalımının derinliğini gösteriyor.

Mevcut koşullarda, ekonomistlerin de belirttiği gibi, mevduat dondurmanın devlet açısından hiçbir rasyonel ekonomik faydası yok. Ancak belirsizlik azalmadıkça, bu tür dezenformasyon kampanyalarının devam etmesi beklenebilir.