Küresel Dizel Krizi: Rusya ve Hürmüz'den Çifte Darbe, ABD'de Fiyatlar Fırladı
HABERRUS - ABD dizel vadeli işlem fiyatları, arz cephesinde yaşanan iki büyük şokun etkisiyle varil başına 154 dolara kadar fırladı.
Rusya'nın dizel ihracatını tamamen durdurması ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden kapanması, küresel yakıt piyasasında benzeri görülmemiş bir fiyat baskısı yaratıyor.
Ham petrol ile dizel arasındaki fark (spread) yaklaşık 75-77 dolara yükselerek, dizel rafinaj marjının neredeyse petrolün kendi fiyatına eşitlenmesine neden oldu.
Hürmüz'ün Kapanması ve Rusya'nın İhracat Duruşu
Uzmanlar, mevcut durumu "anormal" olarak nitelendiriyor. Finans Üniversitesi ve Ulusal Enerji Güvenliği Vakfı baş uzmanı İgor Yuşkov'a göre, Orta Doğu ülkeleri günlük 20-22 milyon varillik ihracatlarını ham petrol üzerinden yaparken, petrol türevlerini aynı şekilde alternatif güzergahlardan geçiremiyor.
Suudi Arabistan'ın Kızıldeniz üzerinden, BAE'nin ise Umman Körfezi üzerinden Fucyre limanına yaptığı taşımacılık sadece ham petrolü kapsıyor. Bu nedenle, Orta Doğu'dan küresel piyasaya petrol ürünleri arzı ciddi şekilde azaldı.
Rusya'dan Dizel İhracatına Tam Yasak
Yuşkov, Rus petrol rafinerilerine yapılan saldırıların hem iç piyasada krize yol açtığını hem de ihracatın durma noktasına gelmesine sebep olduğunu belirtiyor. Başlangıçta benzin ve havacılık yakıtına getirilen ihracat kısıtlamaları, şimdi yerini dizel için tam bir yasağa bıraktı. Daha önce azalan rafinaj kapasitesi nedeniyle dizel ihracatı zaten düşüşteydi, ancak şimdi resmi olarak tamamen durduruldu.
Fiyatlardaki Olağanüstü Artış ve Gelecek Beklentileri
Mevcut spread'in oldukça yüksek olduğunu ve önümüzdeki günlerde daha da kötüleşebileceğini ifade eden Yuşkov, bunun iki temel nedenine dikkat çekiyor: Birincisi Hürmüz Boğazı'nın kapanması, ikincisi ise Kuzey Yarımküre'de artan yakıt tüketimi. Özellikle AB'de hasat mevsiminin Eylül-Ekim sonuna kadar devam edecek olması, dizel talebini ayakta tutacak. Ancak Yuşkov, Avrupa'da dizel araçların durma noktasına gelmeyeceğini, sadece fiyatların daha da yükseleceğini ve Avrupa'nın mevcut dizel stoklarını Asya ülkeleri yerine kendisi için satın almak zorunda kalacağını öngörüyor.
Yurt İçine Yansımalar: Akaryakıt Fiyatları Hızla Artıyor
Küresel piyasadaki bu gelişmeler, doğrudan Rusya iç piyasasına da yansıyor. Akaryakıt fiyatlarındaki artış hızı yüksek seyrini koruyor. Geçtiğimiz hafta içinde benzin fiyatları yüzde 2,1, dizel fiyatları ise yüzde 3,3 oranında arttı.
Arz Krizinin Faturası Ağır Olacak
Rusya'nın ihracatı durdurması ve Hürmüz'deki gerilim, küresel dizel piyasasını iki ateş arasında bıraktı. Ham petrol ile dizel arasındaki uçurumun bu denli açılması, rafineriler için yüksek kâr marjı anlamına gelse de, nihai tüketici için faturanın giderek ağırlaşacağının en açık göstergesi. Uzmanlar, bu arz krizinin yakın vadede çözülmesinin zor olduğunu ve fiyatların daha da yukarı yönlü hareket edebileceği konusunda uyarıyor.