Savaş, Rusya ve Ukrayna'da Nüfus Krizini Derinleştiriyor
HABERRUS - Rusya ve Ukrayna, her ikisi de nüfuslarını sürdürme konusunda ciddi zorluklarla karşı karşıya. Ancak, iki ülkenin demografik göstergeleri karşılaştırıldığında, krizlerin boyutlarının oldukça farklı olduğu ve aralarındaki uçurumun giderek büyüdüğü görülüyor.
Tarihsel Bağlam ve Kırılma Noktaları
Onlarca yıl boyunca Ukrayna ve Rusya'daki yeni doğan sayısı oranı 2.5-3'te 1 seviyelerinde, nispeten istikrarlı bir seyir izledi. Oran, 1955'te 3.71'e 1 ile yerel bir zirve yaptı, 1980'lerin sonunda ise 3.29'a 1'e geriledi.
1990'ların başındaki ekonomik ve sosyal şok, her iki ülkenin doğum oranlarını da vurdu. Ancak, oranın 1993'te 2.47'ye 1 ile tarihi bir minimuma ulaşması, bu dönemin Rusya'nın demografisine Ukrayna'ya kıyasla daha sert darbe vurduğunu gösteren dolaylı bir gösterge olarak yorumlanabilir.
2000'ler: Trendin Tersine Dönmesi
1990'ların sonundan itibaren, bu oranda sürekli bir artış trendi başladı. Yani, Rusya'daki düşüş dönemleri daha az şiddetli, toparlanma dönemleri ise daha güçlü oldu. Bunun mantıklı bir açıklaması, Rusya'ya yönelik net göç akınıdır. Bağımsız Devletler Topluluğu ülkelerinden Rusya'ya gelen, çoğunlukla etnik Ruslardan oluşan diaspora, doğurganlık çağındaki kadın sayısını artırarak ülkenin demografik profilini destekledi. Bu sayede, 2010'ların başında oran yeniden 3.3-3.7'ye 1 seviyelerine yükseldi; barışın son yılı olan 2013'te ise 3.76'ya 1 oldu.
Yani yıllar içinde nüfus olarak Ukrayna'dan üç buçuk kat daha fazla nüfusa sahip Rusya'da doğan ortalama 3 bebeğe karşılık Ukrayna'da 1 bebek dünyaya geliyordu.
Tarihsel olarak bu düzlemde seyreden bu oran, 2014'te Ukrayna adına kötüleşmeye başladı ve krizin 2022'de sıcak savaşa dönüşmesiyle Ukrayna halkı adına demografik yıkıma dönüştü.
2014 ve Sonrası: Uçurumun Derinleşmesi
Hem 2014'teki ilk kriz hem de 2022'deki tam ölçekli savaş, Ukrayna'da doğum oranlarında çöküşe yol açarken, Rusya'da nispeten bir durgunluk yaşandı. Sonuç olarak, 2021'de Ukrayna'da doğan her 1 bebeğe karşılık, Rusya'da 5.14 bebek dünyaya geldi.
Devam eden savaş harekatları, Avrupa Birliği ülkelerine kitlesel göç ve toprak kayıplarının etkisiyle bu oran 2024'te 6.92'ye 1 seviyesine fırladı. 2025 yılına ait yayınlanan veriler ise yeni bir rekoru işaret ediyor: Bitmiş olan yılda, Ukrayna topraklarında doğan her 1 bebeğe karşılık Rusya'da 6.96 bebek doğdu.
Genel Değerlendirme
Bu veriler, iki ülke arasındaki demografik uçurumun tarihte görülmemiş bir seviyeye ulaştığını gösteriyor. Her iki ülke de (Rusya daha hafif bir tempoda olsa da) uzun vadeli nüfus azalışı eğilimiyle karşı karşıya olsa da, mevcut trend Rusya'nın uzun vadeli insan kaynakları avantajını korumakla kalmayıp, bunu hızla artırdığını ortaya koyuyor.
Bu durum, savaşın yıkıcı sosyodemografik etkilerinin yanı sıra, gelecekteki ekonomik toparlanma kapasitesi, işgücü piyasası ve ulusal güvenlik parametreleri açısından da derin sonuçlar doğurma potansiyeli taşıyor. Ukrayna için bu eğilim, savaş sonrası yeniden inşa döneminde karşılaşılacak en büyük yapısal zorluklardan biri olacak.