Trump'ın "Barış Konseyi" Nedir, Nasıl Çalışacak ve Kimler Davet Edildi?
HABERRUS - ABD Başkanı Donald Trump'ın 16 Ocak'ta duyurduğu yeni uluslararası yapı olan "Barış Konseyi", resmi olarak Gazze'deki anlaşmaların uygulanmasını denetlemek için tasarlandı.
Ancak Trump, konseyin diğer çatışma bölgelerinde de "barışa katkı" sağlamasından söz ediyor. İşte yeni projenin detayları:
Projenin Yapısı ve İşleyişi
- Küresel Bir Girişim: BM'de tartışılan geçici uluslararası Gazze yönetimi fikrinden farklı olarak Trump'ın konseyi, kendi kuralları, yönetim organları ve üyeliği olan tam teşekküllü bir uluslararası örgüt olarak kurgulanıyor. Bloomberg'e göre hazırlanan tüzükte Gazze'den doğrudan bahsedilmemesi, projenin küresel bir girişim olarak algılanmasına yol açtı.
- Alternatif Bir Mekanizma: Financial Times kaynakları, bunun Trump'ın eylemsizlikle eleştirdiği BM Güvenlik Konseyi'ne alternatif, daha esnek ve etkili bir mekanizma oluşturma çabası olduğunu belirtiyor.
- Karar Alma Süreci: Her üye ülkenin bir oyu olacak. Kararlar çoğunlukla alınacak ancak yürürlüğe girmesi için Başkan Donald Trump'ın onayı gerekecek. Trump ayrıca örgütün nihai üye listesini de onaylayacak.
- Toplantılar: Yılda en az bir kez oylama, çeyrek yılda bir kez de oylamasız toplantı yapılacak. Başkan gerekli gördüğünde ek toplantılar çağırabilecek.
Üyelik Koşulları ve Finansman
- Kalıcı üyelik için bir ülkenin ilk yıl içinde 1 milyar dolar katkı yapması gerekiyor.
- Toplanan tüm fonların Gazze'nin yeniden inşasına yönlendirilmesi planlanıyor.
- Geçici üyelik ise üç yıl için ücretsiz olacak.
Yönetim Yapısı
Beyaz Saray'ın 16 Ocak'ta açıkladığı yürütme kurulunda şu isimler yer alıyor: * Başkan: Donald Trump * ABD Dışişleri Bakanı: Marco Rubio * ABD Başkanının Ortadoğu Özel Temsilcisi: Steve Witkoff * İş Adamı: Jared Kushner * Eski İngiltere Başbakanı: Tony Blair * İş Adamı: Marc Rowan * Dünya Bankası Başkanı: Ajay Banga * ABD Ulusal Güvenlik Danışman Yardımcısı: Robert O'Brien * Kıdemli Danışmanlar: Josh Grynbaum ve Arie Lightstone * Gazze Yüksek Temsilcisi: Bulgar diplomat Nikolay Mladenov
Bloomberg'e göre Trump, başkanlık süresi bitse dahi konseyin başkanlık koltuğunu, kendi istifa edene kadar koruyabilecek.
Davet Edilen Ülkeler ve Tepkiler
Davet edilen 58 ülke ve Avrupa Komisyonu'nun kesin listesi henüz bilinmiyor. Bloomberg'in listesine göre davetliler arasında Rusya, Ukrayna, Belarus, Çin, İsrail, Suudi Arabistan, Katar, Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri ve birçok Avrupa ve Asya-Pasifik ülkesi var.
Katılımlar ve Reddedişler:
Kabul Edenler: Belarus Devlet Başkanı Aleksandr Lukaşenko (kurucu üye olarak), İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, BAE Devlet Başkanı Muhammed bin Zayed El Nahyan, Macaristan Başbakanı Viktor Orban, Vietnam Komünist Partisi Genel Sekreteri To Lam ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan katılımı kabul etti.
Çekimser veya Reddedenler: Bloomberg'e göre Fransa, İngiltere, Almanya, Kanada, İsveç ve Hollanda ya reddetti ya da reddetmeye yönelik. Financial Times, birçok AB ülkesinin konseyin BM'yi ikinci plana atmasından ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e davet gönderilmesinden endişe duyduğunu yazdı.
Rusya'nın Konumu: Kremlin, daveti aldıklarını, detayları incelediklerini ve ABD ile ek temaslar beklediklerini açıkladı. FT, bu davetin Trump'ın Moskova ile diyaloğu sürdürme arzusuyla bağlantılı olduğunu belirtti.
"Barış Konseyi", Trump yönetiminin klasik çok taraflı diplomasi kurumlarına alternatif oluşturma ve özellikle Gazze gibi karmaşık krizlerde ABD öncülüğünde yeni bir finansman ve yönetişim modeli dayatma girişimi olarak görülüyor.
Batılı müttefiklerden gelen soğuk tepkiler ve Rusya gibi tartışmalı aktörlere açık kapı, projenin uluslararası meşruiyet ve işleyişi konusunda ciddi soru işaretleri doğuruyor.
Konseyin, kuruluş anlaşması imza töreni sonrasında nasıl şekilleneceği merakla bekleniyor.