Rusların Kayıp Ay Aracı Luna 9'un İzini Yapay Zeka Buldu
HABERRUS - ** – 1966'da Ay'a yumuşak iniş yapan ve bir başka gök cisminden Dünya'ya ilk fotoğrafları gönderen tarihi **Sovyet uzay aracı Luna 9, yaklaşık 60 yıldır kayıptı. Şimdi, özel olarak eğitilmiş bir yapay zeka (AI) sistemi, bu efsanevi aracın olası kalıntılarının yerini tespit ederek, uzay arkeolojisinde bir ilke imza attı.
University College London'dan veri bilimci Lewis Pinault liderliğindeki uluslararası ekip, makine öğrenimi algoritması kullanarak Luna 9'un izlerini aradı. Bulgular, npj Space Exploration dergisinde yayımlandı.
Neden Luna 9'un Yeri Bulunamıyordu?
Luna 9, 3 Şubat 1966'da Ay'a başarılı bir yumuşak iniş yaptı ve büyük bir teknolojik zaferdi. Ancak, tam konumu onlarca yıldır bir gizemdi. Bunun üç ana nedeni vardı:
Araç, şişirilebilir hava yastıklarıyla donatılmış bir kapsül içinde Ay'a ulaştı. Kapsül açıldı, yüzeye çarptı, birkaç kez sekti ve ancak sonunda durdu. Bu dinamik iniş, tam durma noktasını tahmin etmeyi zorlaştırdı.
Sovyet yetkililer, inişten sonra koordinatları Pravda gazetesinde yayımladı. Ancak bu koordinatların doğruluğu uzun süre sorgulandı.
2009'da NASA'nın Ay Yörünge Keşif Aracı (LROC), açıklanan noktada Luna 9'a dair hiçbir iz bulamadı. Bu, aracın bildirilen yerinde olmadığını kanıtladı.
---
Yapay Zeka Nasıl Çalıştı?
Dr. Pinault'un ekibi, yapay zekayı bu zorlu arayış için özel olarak hazırladı.
Yapay zeka, Apollo programının Ay'daki iniş alanlarının ve 1970'te iniş yapan Sovyet aracı Luna 16'nın LROC görüntüleriyle eğitildi. Amacı, Ay'ın tozlu yüzeyindeki insan yapımı nesneleri ve izleri tanımayı öğrenmekti.
Eğitimi tamamlanan sistem, Pravda'da belirtilen yaklaşık 5 km x 5 km'lik şüpheli bölgenin LROC görüntülerini taradı.
Yapay zeka, Ay regolitinde (toprağında) bir uzay aracının bırakabileceği izlere benzeyen bir dizi olası nokta belirledi. Bunlar, Luna 9'un kendisi veya iniş sırasında atılan parçaları olabilir.
Gizem Ne Zaman Çözülecek?
Araştırmacıların uzun süre beklemelerine gerek yok. Hindistan'ın Chandrayaan-2 yörünge aracı, Mart 2026'da planlanan yörünge manevraları kapsamında, bu belirlenen bölgenin üzerinden geçecek.
Chandrayaan-2'nin yüksek çözünürlüklü kameraları, yapay zekanın işaret ettiği aday noktaları detaylı bir şekilde görüntüleyebilecek. Bu yeni ve net görüntüler, Luna 9'un nihayet bulunup bulunmadığını kesin olarak doğrulayabilecek.
Bu çalışma, yalnızca bir uzay tarihi gizemini çözmeye çalışmakla kalmıyor, aynı zamanda yapay zekanın gezegen bilimi ve uzay arkeolojisindeki gücünü gösteriyor.
Gelecekte, AI, Ay'daki ve diğer gök cisimlerindeki diğer kayıp veya unutulmuş insan yapımı eserleri bulmak için standart bir araç haline gelebilir. Luna 9'un bulunması, Soğuk Savaş uzay yarışının en önemli anlarından birine ışık tutacak ve insanlığın uzaydaki erkezinin somut bir hatırası olacak.