ABD'nin Kafkasya Hamlesi: Vance, 'Trump Rotası' Projesini Başlatmak İçin Bölgede
WASHINGTON/ERİVAN/BAKÜ – ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, 9 Şubat'ta Ermenistan ile başlayan bir Güney Kafkasya turuna çıktı. ABD'li diplomat hem Erivan hem de Bakü'yü ziyaret eden ilk üst düzey ABD yetkilisi oldu.
Ziyaretin ana amacı, Başkan Donald Trump'ın barış sağlama iddiasındaki sembolik projesi *"Trump Rotası"*nın (Trump Route for International Peace and Prosperity - TRIPP) hayata geçirilmesini başlatmak ve ABD'nin iki ülkeyle ilişkilerini güçlendirmek.
Trump, Truth Social platformundan yaptığı açıklamada, Vance'in bölgeye "barış çabalarımızı sürdürmek ve 'Trump Rotası'nın uygulanmasını kolaylaştırmak" için gittiğini duyurdu.
'Trump Rotası' Nedir?
Proje, Ağustos 2025'te Washington'da Trump'ın ev sahipliğinde Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan tarafından imzalanan bir barış deklarasyonuyla ortaya çıktı. Temel hedefi, Azerbaycan'ın ana toprakları ile Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti arasında, Ermenistan topraklarından geçen bir ulaşım koridoru inşa etmek.
Bu koridorun, petrol ve doğalgaz boru hatları, elektrik iletim hatları, fiber internet kabloları ve demiryolunu içeren kapsamlı bir altyapı projesi olması planlanıyor. Ermenistan, projenin geliştirilmesinden sorumlu olacak TRIPP Development Company adlı bir şirkette %26 hisseye sahip olacak, %74'lük çoğunluk hissesi ise ABD'ye verilecek.
Vance Ziyaretinin Pratik Ayağı: Amerikalı Mühendisler Sahada
Vance'in ziyaretinden günler önce, ABD Dışişleri Bakanlığı'nın Küresel Altyapı ve Yatırım Ortaklığı (PGII) kapsamında hareket eden AECOM adlı mühendislik-danışmanlık firmasından uzmanlar Ermenistan'a gelerek saha araştırmalarına başladı. ABD Büyükelçiliği, bu ekibin görevinin demiryolu ve diğer altyapı için teknik-etüd fizibilite raporu ve tasarım önerileri hazırlamak olduğunu doğruladı.
Ziyaret öncesi Erivan'daki Armenia Marriott Oteli'nde bir katın tamamen ABD müzakere ekibine tahsis edildiği, odaların müzakere masaları dışında boşaltıldığı ve otel personelinin o kata girişinin yasaklandığı bildirildi.
Ekonomik ve Askeri Anlaşmalar da Gündemde
Trump'ın açıklamasına göre, ABD ayrıca Ermenistan ile barışçıl nükleer enerji işbirliği anlaşması imzalamayı planlıyor. Azerbaycan'a ise yarı iletken tedariki ve zırhlı yelek, hücumbot gibi askeri ürün satışı için sözleşmeler öngörülüyor.
Rusya'nın Tepkisi: "Katılımımızı Tartışmaya Hazırız"
Bölgede geleneksel nüfuz sahibi olan Rusya, gelişmeleri yakından izlediğini belirterek ihtiyatlı bir açıklama yaptı. Rusya'nın Erivan Büyükelçisi Sergey Kopyrkin, "Rusya, bu inisiyatife katılma olasılığını tartışmaya hazırdır" dedi ve Rus demiryolu şirketi RJD'nin Ermenistan'daki benzersiz tecrübesine dikkat çekti.
Ancak, 5-6 Şubat'ta Moskova'yı ziyaret eden Ermenistan Parlamentosu Başkanı Alen Simonyan, Rusya'nın projeye dahil olma olasılığına soğuk baktı. Simonyan, "TRIPP öncelikle bir Ermeni-Amerikan organizasyonudur... Rusya'nın TRIPP çerçevesinde dahil olması, projenin çalışmaması için her şeyi yapmak anlamına gelir ki bu saçmalıktır" ifadelerini kullandı.
Projenin nihai kaderi, teknik fizibilitesinin yanı sıra, bu karmaşık jeopolitik çekişmenin ve bölge ülkelerinin iç siyasi tercihlerinin sonucuna bağlı olacak.