Zelensky: Ukrayna için Güvenlik Garantisi Belgeleri Hazır
KİEV – Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskiy, yaptığı akşam konuşmasında, ülkesi için "güvenlik garantilerine" ilişkin belgelerin hazır olduğunu açıkladı.
Zelenskiy, "Güvenliğin bir alternatifi yok. Barışın bir alternatifi yok. Devletimizi yeniden inşa etmenin bir alternatifi yok... Güçlü güvenlik garantileri, barışın var olabileceği tek gerçek temeldir" ifadelerini kullandı.
Zelenskiy, bu hafta "savunma ve güvenlik alanında önemli uluslararası etkinlikler" gerçekleşeceğini ve Ukrayna'nın pozisyonunun hem Avrupa'da hem de Amerika'da iyi bir şekilde temsil edileceğini söyledi. Bu, muhtemelen yaklaşan NATO Savunma Bakanları toplantısına ve Washington'daki temaslara atıfta bulunuyor.
Garantilerin İçeriği Ne Olabilir? 'NATO'nun 5. Maddesi' Benzeri Yapı
Ukraynalı ve Amerikalı kaynakların geçen aylarda basına sızdırdığı bilgilere göre, tartışılan güvenlik garantilerinin temel çerçevesi şöyle:
- NATO'nun 5. Maddesi Benzeri Taahhüt: ABD'nin önerisi, Ukrayna'ya saldırı olması halinde, NATO'nun kolektif savunma maddesine (5. Madde) benzer şekilde, garantör ülkelerin "güçlü bir askeri yanıt" vermesi ve Rusya'ya yönelik tüm yaptırımların derhal yeniden uygulanmasını öngörüyor.
- Ukrayna'nın Karşılıklı Yükümlülüğü: Buna karşılık, Ukrayna'nın Rusya'ya saldırması durumunda, bu garantilerden otomatik olarak men edilmesi şart koşuluyor. Bu, Kiev'in saldırgan bir harekete girişmesini caydırmayı amaçlıyor.
- "İstekli Koalisyon" Deklarasyonu: Ocak 2026'da Paris'te, Ukrayna, ABD ve bir grup Avrupa ülkesi ("İstekliler Koalisyonu") "Ukrayna'da Kalıcı ve Uzun Süreli Barış için Güçlü Güvenlik Garantileri" başlıklı bir deklarasyon imzaladı. Bu belgede, Ukrayna'da çok uluslu güçler konuşlandırılması, ateşkes rejimini izleme mekanizmasına katılım ve ihlal durumunda kararlılık gibi prensipler yer aldı.
Tartışmalı Konu: Ukrayna'da Yabancı Askeri Varlığı
Ancak, garantilerin en tartışmalı unsuru, Ukrayna topraklarında kalıcı veya geçici yabancı asker bulundurulması. TASS ajansının Abu Dabi'deki müzakerelerden edindiği bilgiye göre, "herkesi memnun etmeyen" bir barış gücü konuşlandırma fikrinden, daha çok hızlı müdahale edebilecek "çok uluslu güçler" fikrine doğru bir evrilme olabilir.
Moskova, her türlü yabancı askeri varlığı "kabul edilemez" olarak nitelendiriyor ve bunun doğrudan bir tehdit oluşturacağını savunuyor.
Rusya'nın Pozisyonu
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, çatışmanın kök nedenlerinin ortadan kaldırılması şartıyla barışçıl bir çözüme açık olduğunu tekrarlıyor. Kremlin için bu "kök nedenler", muhtemelen, Ukrayna'nın tarafsızlığı, NATO genişlemesinin reddi ve Donbas ile Kırım'ın statüsü gibi konuları kapsıyor.
Analiz: Zelenskiy'in "belgeler hazır" açıklaması, Abu Dabi müzakereleri ve yaklaşan Batılı zirveler öncesinde bir pozisyon güçlendirme hamlesi. Ukrayna, askeri olarak zor bir dönemde, diplomatik cephede Batı'dan alacağı uzun vadeli güvenlik taahhütlerini somutlaştırmaya ve müzakere pozisyonunu güçlendirmeye çalışıyor.
Ancak, bu garantilerin hukuki bağlayıcılığı, finansmanı, uygulama mekanizmaları ve en önemlisi Rusya'nın bunu nasıl karşılayacağı büyük soru işaretleri olarak kalıyor. Bir anlaşmaya varılsa bile, bu "NATO üyeliği olmadan NATO koruması" modelinin pratikte işleyip işlemeyeceği, gelecekteki herhangi bir krizin test edeceği bir konu olacak. Süreç, Ukrayna'nın güvenlik arayışı ile Rusya'nın güvenlik endişeleri arasında henüz köprü kurulamadığını gösteriyor.