Özbekistan Savaş Reklamını Yasaladı: "Paralı Asker" Propagandası Yapmak Suç
TAŞKENT – Özbekistan Parlamentosu alt kanadı, yurtdışındaki askeri çatışmalara katılımı özendiren reklam ve propagandaya yönelik idari sorumluluk getiren bir yasa tasarısını birinci okumada kabul etti. Tasarı, ülke vatandaşlarının yabancı devletlerin silahlı çatışmalarına katılımını teşvik eden her türlü içeriğin yayılmasını yasaklamayı amaçlıyor.
Taslağa göre, aşağıdaki fiiller için idari para cezaları öngörülüyor. Yabancı bir devletin topraklarında veya onun tarafında askeri harekatlara katılmayı teşvik eden her türlü reklamın yapılması veya bu ürünlerin sergilenmesi be bir kişinin kendisinin işlediği suçu öven veya teşvik eden materyallerin yayılması.
Bu düzenleme, özellikle sosyal medya ve dijital platformlar aracılığıyla yurtdışındaki çatışmalara (başta Rusya-Ukrayna savaşı olmak üzere) katılımı cazip göstermeye yönelik içeriklerle mücadele etmeyi hedefliyor. Tasarı, parlamento onayı ve cumhurbaşkanının imzasının ardından yürürlüğe girecek.
Artan 'Paralı Asker' Endişesi
Yasa tasarısı, Özbekistan'ın uzun süredir devam eden bir sorunla mücadelesinin bir parçası. Ülke makamları, 2022'den bu yana, vatandaşların yurtdışındaki silahlı çatışmalara katılımını düzenleyen ve genellikle "paralı askerlik" olarak tabir edilen suç kapsamında en az 338 ceza davası açtı.
Ukrayna tarafının verileri, sorunun boyutunu daha net ortaya koyuyor. Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi'ne bağlı "Yaşamak İstiyorum" (Хочу жить) projesinin Ekim 2025 verilerine göre, Ukrayna'ya karşı savaşan veya savaşmış en az 2.715 Özbekistan vatandaşının kimliği tespit edildi. Bu kişilerin büyük çoğunluğunun, Rusya adına savaşan gruplara (Wagner veya benzeri oluşumlar) katıldığı düşünülüyor.
Önleyici Bir Adım
Özbekistan'ın bu hamlesi, Orta Asya ülkelerinin ortak bir endişesine işaret ediyor: Vatandaşların yurtdışındaki çatışmalara çekilmesi ve bölgeye döndüklerinde oluşturabilecekleri güvenlik riski. Benzer endişeler Kazakistan ve Kırgızistan'da da mevcut.
Yasa, sadece cezai kovuşturmayı değil, önleyici ve caydırıcı bir mekanizma oluşturmayı amaçlıyor. Propaganda ve reklam kanallarını hedef alarak, özellikle genç ve işsiz nüfus üzerindeki etkiyi kırmayı planlıyor. Bu, ülkenin hem iç istikrarını koruma hem de uluslararası ilişkilerde (özellikle Ukrayna ve Batı ülkeleri nezdinde) olası gerilimleri azaltma çabasının bir yansıması olarak görülüyor.
Sonuç olarak, Özbekistan, vatandaşlarının yabancı savaşlara katılımını engellemek için hukuki çerçevesini güçlendiriyor. Yeni yasayla birlikte, bu fenomenle mücadelede cezai kovuşturmanın yanı sıra, propaganda ve işe alma faaliyetlerinin önünü kesmeye yönelik daha kapsamlı bir strateji benimsendiği anlaşılıyor.