KAZAN – Rus Ortodoks Kilisesi'nin önemli eğitim merkezlerinden biri olan Kazan İlahiyat Fakültesi bünyesinde bir akademi (yüksek lisans ve doktora seviyesinde eğitim veren kurum) yeniden açma hazırlığında.

Seminer rektörü Rahip Nikita Kuznetsov, bölgenin Müslüman çoğunluklu yapısına uygun olarak, kilisenin ihtiyaç duyduğu İslam uzmanlarını yetiştirmeyi ve akademik düzeyde dinler arası diyaloğu güçlendirmeyi hedeflediklerini açıkladı.

Akademiye Giden Yol: İlk Doktora Öğrencileri 2026'da

Kazan İlahiyat Akademisi'nin yeniden açılması için ilk somut adım atıldı. Rus Ortodoks Kilisesi Kutsal Sinodu, 15 Mayıs 2025'te seminer bünyesinde bir doktora (aspirantura) bölümü açılmasını onayladı. Kuznetsov, "Önümüzdeki yıl ilk doktora öğrencilerimizi alacağız. Kilise yönetiminden beklenti, sadece öğrenci almak değil, bilimsel sonuçlar, yani tez savunmalarıdır" dedi. Normal şartlarda öğrencilerin üç yıl içinde mezun olması bekleniyor.

Seminer rektörü, bu adımın, 19. yüzyılda özellikle İslamiyet ve Doğu dilleri konusunda uzmanlaşmış olan tarihi Kazan İlahiyat Akademisi'nin geleneğini canlandırmak için atılmış olduğunu vurguladı.

Amaç Rekabet Değil, Diyalog ve Uzman Yetiştirmek

Kazan'da Müslümanların zaten bir İslam Akademisi (Bolgar İslam Akademisi) bulunmasıyla ilgili soruya Kuznetsov, "Rekabetten söz edilmez" yanıtını verdi. Tataristan yönetiminin, Ortodoks ve Müslüman toplumlar için denk projeleri hayata geçirerek dinler arası barışı pekiştirme politikası izlediğini belirtti.

Bu çerçevede, akademik düzeyde dinler arası diyalogun önemine işaret etti. Seminerde 2015'ten beri faaliyet gösteren İslam Araştırmaları Kürsüsü ve bu alanda bir yüksek lisans programı olduğunu hatırlattı. "Rus Ortodoks Kilisesi bugün İslam uzmanlarına ihtiyaç duyuyor ve şehrimiz onları yetiştirmek için en iyi yer. İslami faktör günlük hayatımızda giderek daha fazla görünür oluyor ve elbette Müslümanları anlamayı öğrenmemiz gerekiyor" dedi.

Tarihi Mekana Taşınma Planı

Yeni akademinin nereye taşınacağı sorusuna ise Kuznetsov, mevcut akademi binasının şehrin kenarında kaldığını ve yetersiz olduğunu söyledi. Kazan ve Tataristan Metropoliti Kirill'in, yeni akademi için tarihi Bogorodiçki Manastırı'nın binalarının restore edilmesini yetkililerden talep ettiğini aktardı. Restorasyon çalışmalarının başladığını, üç binanın (yönetici binası, Nikolay Tulski Kilisesi ve kız kardeşler binası) yenileneceğini belirtti. Akademi ise şimdiki adresinde kalmaya devam edecek.

Müslüman Akademisyenlerden Destek, Arapça Zorluğu

İslam Araştırmaları bölümünde halihazırda Müslüman öğretim görevlilerin ders verdiğini ifade eden Kuznetsov, Arapça derslerini ise Beytüllahim'den gelen Filistinli bir Hristiyan'ın verdiğini söyledi. Bu kişinin "Ortadoğu Hristiyan geleneğinin eşsiz bir taşıyıcısı" olduğunu ve bunun çok değerli olduğunu vurguladı.

Bu bölümde şu anda 23 öğrencinin eğitim gördüğünü, ancak Arapça dilinin zorluğu nedeniyle birçok öğrencinin elendiğini kaydetti. Şimdiye kadar sadece 10 mezun verdiklerini, ancak bu mezunların "altın değerinde" olduğunu sözlerine ekledi. Gelecekte bu bölüme kabul sayısını artırmayı ve sadece Tataristan'dan değil, tüm Rusya'dan yetenekli öğrencileri çekmeyi umduklarını belirtti.

Uzaktan Eğitim ve Halka Açık Kurslara İlgi Artıyor

Seminerin uzaktan eğitim bölümüne ilginin arttığını belirten rektör, buraya genellikle aile sahibi, iş insanı, memur gibi "hayatta yer edinmiş", daha olgun ve bilinçli kişilerin geldiğini söyledi. Bu öğrencilerin derse ilgilerinin ve akademik başarılarının yüksek olduğunu, geçen yıl 19 mezunun rahip atandığını aktardı.

Ayrıca halka açık akşam kurslarına da yoğun ilgi olduğunu, iş çıkışı derslere gelen 90 kayıtlı öğrenci bulunduğunu ifade etti.

Çok Uluslu Bölgeye Yönelik Eğitim

Tataristan'ın çok uluslu yapısına değinen Kuznetsov, metropolitin sürekli olarak Kereşen Tatarları, Udmurtlar, Çuvaşlar gibi yerel halklardan gençleri seminer'e göndermeleri çağrısında bulunduğunu söyledi. Kendi halkını, o kültürün içinden gelen birisinden daha iyi kimsenin anlayamayacağını vurguladı. Lisans programında Tatarca dili eğitimi verdiklerini, ancak pratik eksikliği nedeniyle her mezunun akıcı olamayabildiğini belirtti.

Misyonerlik Anlayışı: Diyalog ve Ortak Çözüm

Bölgenin Müslüman varlığı dikkate alınarak nasıl bir misyonerlik anlayışı benimsendiği sorusuna ise Kuznetsov, öldürülen ünlü misyoner Rahip Daniil Sısoyev'in yöntemlerinin incelendiğini, ancak asıl vurgunun dinler arası diyaloğa verildiğini söyledi.

"Bugün hem Ortodoksların hem de Müslümanların karşısına çıkan ortak sorunlara cevap aramaya daha fazla ağırlık veriyoruz. Bu diyaloğu kurmak sadece mümkün değil, aynı zamanda gereklidir" diyen rektör, bunun inanç öğretisinden ödün vermek anlamına gelmediğini, yan yana yaşayan insanlarla barışçıl etkileşim kurmak olduğunu ifade etti.

Kazan'ın Farkı: Canlı Cemaat İçinde Pratik

Kazan ilahiyat okullarını Moskova ve St. Petersburg'dakilerden ayıran özelliğin ne olduğu sorusuna Kuznetsov, seminerlerinin faal bir kilise cemaatinin içinde bulunması olduğunu söyledi. Öğrencilerin eğitimleri boyunca kilise topluluğunun hayatına katıldığını, sıradan insanları ve sorunlarını gördüğünü belirterek, "Belki de bu yüzden seminerlilerimiz daha açık fikirli ve iletişimsel" dedi. Öncelikli hedeflerinin, acı çekene teselli verebilen, doğru zamanda iyi bir söz söyleyebilen layık din görevlileri yetiştirmek olduğunu vurguladı.