Metrolarda Yeni Güvenlik Uygulaması: Yolcuların Telefonları Kontrol Edilebilecek
MOSKOVA — Metro yetkilileri, güvenlik gerekçesiyle 'ihtiyaç halinde' yolcuların cep telefonlarını kontrol etme hakkı olduğunu açıkladı. Uygulama, St. Petersburg'tan sonra başkente geldi.
Moskova metrosunda seyahat eden yolcuların güvenlik kontrolüne yönelik yeni bir uygulama resmen duyuruldu. Metro basın servisinin yaptığı açıklamaya göre, güvenlik personeli "gerekli görülmesi halinde" yolcuların cep telefonlarını "seçici olarak" kontrol edebilecek.
Açıklamada, bu uygulamanın mevcut güvenlik önlemlerine (röntgen cihazları, dedektörler vb.) ek bir tedbir olarak devreye alınabileceği belirtildi. Ancak, hangi somut durumlarda, hangi kriterlere göre ve kimler tarafından bu kontrollerin yapılacağına dair herhangi bir detay paylaşılmadı.
Yasal Dayanak ve Amaç
Söz konusu uygulamanın yasal dayanağı, Rusya Ulaştırma Bakanlığı'nın 4 Şubat 2025 tarih ve 34 sayılı talimatı. Bu talimat, mobil telefonlar da dahil olmak üzere ses ve görüntü cihazlarının kontrolünü, "cihazın açılması ve çalışır durumda olduğunun doğrulanması yoluyla" mümkün kılıyor.
Yetkililer, bu tür denetimlerin temel amacının "ulaşım güvenliğini sağlamak" olduğunu vurguluyor. Moskova metrosu yönetimi de kontrollerin yalnızca "ihtiyaç halinde" ve seyrek olarak uygulanacağını ifade ediyor.
St. Petersburg'taki Öncü Uygulama
Benzer bir uygulama, St. Petersburg metrosunda zaten haftalardır yürürlükte. Kentteki metro istasyonlarında yapılan anonslarda, personelin talebi halinde yolcuların telefonlarını göstermesi gerektiği sürekli hatırlatılıyor. St. Petersburg yetkilileri de bu uygulamayı, "yer altı ulaşımının kesintisiz ve güvenli şekilde işlemesini sağlamak" amacıyla hayata geçirdiklerini savunuyor.
Güvenlik mi, Gözetim mi?
Bu uygulama, vatandaşların özel hayatı ve kişisel veri güvenliği ile devletin güvenlik endişeleri arasındaki hassas dengeyi yeniden gündeme getiriyor.
Yetkililer, bunun terör saldırılarını (özellikle telefonla tetiklenen patlayıcılar) veya diğer güvenlik tehditlerini önlemeye yönelik pasif bir önlem olduğunu iddia ediyor. Cihazın çalıştığını doğrulamak, basit bir fiziksel kontrol olarak sunuluyor.
Ancak, uygulamanın belirsiz ve keyfi kriterlere dayanabilecek olması endişe yaratıyor. "Gereklilik" halinin nasıl tanımlandığı belli değil. Bu, güvenlik güçlerine hedef gözeterek veya ayrımcılık yaparak kontrol uygulama imkanı verebilir.
Açıklamada cihazın içeriğine (mesajlar, fotoğraflar, uygulamalar) erişilip erişilmeyeceği net değil. Talimat, "cihazın açılması ve çalıştığının doğrulanmasından" bahsediyor, ancak bu sınırın pratikte nasıl uygulanacağı büyük bir soru işareti.
St. Petersburg'ta başlayıp Moskova'ya yayılan bu uygulama, giderek genişleyen bir gözetim kültürünün normalleşmesine katkıda bulunuyor. Vatandaşların, kamusal alanda kişisel elektronik cihazlarının rastgele kontrollere tabi tutulmasını olağan karşılamaya başlaması riski var.
Bu hamle, Rusya'da son yıllarda giderek sıkılaşan kamusal alan ve iletişim denetimleri trendinin bir parçası. Uygulamanın, özellikle savaş dönemindeki artan güvenlik paranoyası ve iç siyasi muhalefeti bastırma çabalarıyla bağlantılı olarak değerlendirilmesi muhtemel. Pratikte ne sıklıkta ve nasıl uygulanacağı, vatandaşların tepkisi ve olası hukuki itirazlar, uygulamanın gerçek etkisini belirleyecek.