Rusya, Bütçe Açığını Kapatmak İçin 4 Yılda Refah Fonu'nun Yarısını Harcadı
Petrolden Gelen Para Kuruyor, Tarihin En Hızlı Rezerv Satışı Başladı
HABERRUS - Rusya hükümeti, giderek büyüyen bütçe açığını finanse etmek için ulusal stratejik rezervlerini tarihi bir hızla satmaya başladı. Maliye Bakanlığı, 16 Ocak - 5 Şubat tarihleri arasında, Ulusal Refah Fonu'ndan (NWF) günlük 12.8 milyar Ruble (yaklaşık 160 milyon Dolar) tutarında döviz ve altın satışı yapacak.
Üç haftalık toplam satış hacmi 192.1 milyar Ruble'ye (yaklaşık 2.4 milyar Dolar) ulaşacak.
Interfaks ajansının aktardığına göre, bu günlük satış hızı, pandemi dönemindeki rekor seviyeyi (%11.4 milyar Ruble) de geride bırakarak, fon tarihinin en yüksek operasyon seviyesini işaret ediyor.
Açığın Ana Nedeni: Petrol Fiyatlarındaki Çöküş ve Batı Yaptırımları
Bu acil durum hamlesinin arkasında, Rus ekonomisinin can damarı olan enerji gelirlerindeki keskin düşüş yatıyor. Aralık 2025'te petrol ve gaz gelirleri, pandemi döneminden bu yana en düşük seviyeye inerek, bir önceki yılın aynı ayına göre iki kat geriledi. Alfa-Bank baş ekonomisti Natalya Orlova'ya göre, Rusya'nın ana ihraç petrolü Ural'ın ortalama fiyatı Aralık'ta varil başına 39 Dolar'a kadar düştü. Bu rakam, 2026 bütçesinin hazırlandığı varil başına 59 Dolar varsayımının çok altında. Batı'nın uyguladığı fiyat tavanı, ihracat kısıtlamaları ve lojistik maliyetlerindeki artış, petrol gelirlerini ciddi şekilde erozyona uğrattı.
Bütçede Dev Bir Açık Uyarısı: Rezervler Tükenme Riski Taşıyor
Maliye Bakanlığı, 2026 bütçesinde petrol ve gazdan 8.9 trilyon Ruble (yaklaşık 111 milyar Dolar) gelir öngörüyor. Ancak ekonomistler bu tahminin çok iyimser olduğu görüşünde. Sovcombank analisti Dmitriy Polevoy'a göre, fiili tahsilat 1.1 - 1.4 trilyon Ruble (14 - 18 milyar Dolar) daha düşük kalabilir. Daha kötümser senaryoları savunan MMI analistleri ise, bütçe açığının 2.5 - 3 trilyon Ruble'ye (31 - 38 milyar Dolar) çıkabileceğini ve bu durumda fonun likit varlıklarının tamamen tükenme riskiyle karşı karşıya kalabileceğini öne sürüyor.
Ulusal Refah Fonu: Dört Yılda Yarıdan Fazlası Eritildi
2008'de enerji fazlasını biriktirmek için kurulan ve ülkenin en önemli mali tamponu olan Ulusal Refah Fonu, son dört yılda hızla eridi. Rusya'nın Ukrayna'da askeri operasyon başlatmasından önceki dönemde (2022 başı), fondaki likit varlıklar 113.5 milyar Dolar seviyesindeydi ve 405.7 ton altın rezervi bulunuyordu. Aradan geçen sürede, altın stokunun yaklaşık %60'ı satıldı ve miktar 173 tona geriledi. Toplam serbest kaynaklar (likit varlıklar) 52.3 milyar Dolara inerken, en büyük döviz kalemi olan Çin yuanı (CNY) rezervleri de 209.15 milyar yuan seviyesine, fon tarihinin en düşük düzeyine indi. Yılbaşı itibarıyla kalan likit varlık miktarı ise 4.1 trilyon Ruble (yaklaşık 51 milyar Dolar) olarak açıklandı.
Sonuç: Ekonomik Dayanıklılık Ciddi Bir Testten Geçiyor
Rusya'nın rekor hızda rezerv satışına başvurması, devletin artık gelir ve giderler arasındaki makası kapatmak için en kritik stratejik tasarruflarına dokunmak zorunda kaldığını gösteriyor. Petrol gelirlerindeki yapısal düşüş, bütçeyi giderek daha kırılgan hale getiriyor. NWF'nin hızla erimesi, Rus ekonomisinin uzun süreli bir yüksek harcama (askeri ve sosyal) ve düşük gelir dönemine ne kadar dayanabileceği sorusunu gündeme getiriyor.
Bu durum, ekonomik dayanıklılığın sınırlarını test ederken, hükümeti önümüzdeki aylarda ya vergileri artırmak, ya harcamaları kesmek ya da para basma gibi enflasyonist yollara daha fazla başvurmak gibi daha zor seçimlerle karşı karşıya bırakabilir.
Rezerv satışı, acil bir kanamayı durdurmak için kullanılan geçici bir turnike gibi görünse de, asıl sorun olan gelir yapısındaki bozulma devam ettikçe, bu çözümün de sürdürülebilirliği şüpheli.