Çin, Rusya'dan Elektrik Alımını Durdurdu
HABERRUS - Çin, 2026 yılının başından itibaren Rusya'dan elektrik ithalatını tamamen durdurdu. Rus Kommersant gazetesinin sektör kaynaklarına dayandırdığı habere göre, Pekin yönetimi, mevcut uzun vadeli sözleşmede öngörülen asgari alım kotasını bile karşılamıyor. Bu beklenmedik hamlenin arkasında, tamamen ekonomik ve piyasa koşullarındaki tersine dönüş yatıyor. Ocak ayından itibaren Rusya'dan ihraç edilen elektriğin fiyatı, Çin'in iç piyasa fiyatlarını aşarak, alımı ekonomik açıdan mantıksız hale getirdi.
Sözleşme Var Ama Talep Yok: 2037'ye Kadar Geçerli Anlaşma Askıda
Söz konusu elektrik ticareti, Rusya devletine ait enerji holdingi Inter RAO ile Çin Devlet Elektrik Şebekesi (State Grid) arasında 2012'de imzalanan ve 2037 yılına kadar geçerli olan uzun vadeli bir anlaşmaya dayanıyordu. Anlaşma, toplamda yaklaşık 100 milyar kilovatsaatlik bir ticareti öngörüyordu. Fiyat formülü kamuya açıklanmamış olsa da, Uzak Doğu Rusya'daki yerel tarife, iletim bedelleri ve şirket marjını içerdiği biliniyor. Inter RAO, sözleşmenin halen yürürlükte olduğunu ve Çin tarafından resmi bir fesih talebi gelmediğini açıkladı.
Rakamlarla Kilit Değişim: Rusya Pahalı, Çin Ucuz Kaldı
Durumun özünü, iki ülkedeki elektrik fiyatlarındaki son dönemdeki zıt yönlü seyir açıklıyor: * Çin'de: Elektrik fiyatları uzun süredir nispeten sabit. Güncel fiyat, megavatsaat (MWh) başına yaklaşık 350 Yuan (49 ABD Doları veya 3,900 Ruble) seviyesinde. * Rusya'da (Uzak Doğu): Ocak ayı itibarıyla tek tarifeli elektrik fiyatı MWh başına 4,300 Ruble'ye (54 Dolar) yükseldi. Bu, bir önceki yılın başına göre yaklaşık %42'lik bir artışa işaret ediyor.
Bu hesapla, Rus elektriği artık Çin iç piyasasından yaklaşık %10 daha pahalı. Aradaki fark, alımı ekonomik olmaktan çıkardı.
Arz Talep Dengesi ve Büyük Resim
Inter RAO, durumu açıklarken başka bir faktöre daha dikkat çekti: Rusya Uzak Doğusu'nda elektrik tüketiminin hızla artması ve üretim açığı oluşma riski. Bu da ihracat kapasitesini doğal olarak kısıtlıyor. Rusya Enerji Bakanlığı ise, Çin'den talep gelmesi ve "karşılıklı avantajlı koşullar" oluşması halinde ihracatın yeniden başlayabileceğini ifade etti.
Enerji analistleri, olaya daha geniş bir perspektiften bakıyor. Çin'in kurulu elektrik kapasitesi, Uzak Doğu Rusya'nınkinin yaklaşık 100 katı. Dolayısıyla, Rusya'dan gelen nispeten küçük hacimdeki elektrik (yıllık planlanan 4 milyar kWh), Çin'in devasa enerji sisteminde kolaylıkla ikame edilebiliyor. Bu durum, Pekin'e tedarikçi seçiminde büyük bir esneklik ve pazarlık gücü sağlıyor.
Piyasa Dinamikleri, Stratejik İşbirliğini Geçici Olarak Geri Plana İtti
Bu gelişme, Rusya-Çin enerji işbirliğinin her zaman istikrarlı ve sorunsuz ilerlemediğinin bir göstergesi. İki ülke arasındaki stratejik ortaklık ve siyasi uyum, bu sefer temel piyasa dinamikleri (arz, talep ve fiyat) karşısında ikinci plana düştü. Çin, pragmatik ekonomik çıkarlarını ön planda tutarak, daha pahalı olan Rus elektriğini almayı reddetti.
Rusya tarafı ise, iç talebin artması ve maliyetlerin yükselmesi nedeniyle bu durumu kabullenmek zorunda kaldı. İhracatın yeniden başlaması, ancak Rusya'daki üretim maliyetlerinin düşmesine veya Çin'deki fiyatların yükselmesine bağlı görünüyor. Bu olay, küresel enerji ticaretinde jeopolitiğin her zaman tek belirleyici olmadığını, soğuk ekonomik hesapların da en az onun kadar etkili olabildiğini hatırlattı.