Rusya Bütçesinde Petrol-Gelir Şoku: 2025'te %24 Düştü
HABERRUS - Rusya Maliye Bakanlığı'nın (Minfin) açıkladığı kesinleşmiş verilere göre, 2025 yılında federal bütçenin petrol ve doğal gaz gelirleri 8.5 trilyon ruble olarak gerçekleşti.
Bu rakam, bir önceki yıla göre neredeyse çeyrek oranında (%24) bir düşüşe işaret ediyor. Bakanlık, bu keskin gerilemenin başlıca nedeni olarak düşük seyreden petrol fiyatlarını gösterdi.
Bütçe Gelirlerinde Yapısal Değişim Netleşiyor
Petrol ve doğal gaz dışı gelirlerin performansı ise bu düşüşü kısmen telafi etti. Petrol dışı gelirler, 2025'te bir önceki yıla göre %12.6 artışla 28.8 trilyon rubleye ulaştı. Özellikle katma değer vergisi (KDV) dahil ciro vergilerinden elde edilen gelirlerde %7.1'lik bir artış kaydedildi. Bu veriler, Batı yaptırımlarına rağmen Rus ekonomisinin petrol dışı sektörlerden kayda değer bir vergi geliri üretmeyi sürdürdüğünü gösteriyor.
Toplamda, federal bütçe gelirleri %1.6'lık mütevazı bir artışla 37.3 trilyon ruble oldu. Ancak, savaş harcamalarının ve sosyal yükümlülüklerin devam etmesi nedeniyle giderler %6.8 artarak 42.9 trilyon rubleye çıktı. Bu da 5.6 trilyon ruble tutarında bir bütçe açığına yol açtı.
Ulusal Refah Fonu'na Sınırlı Katkı ve "Temel Gelir" Vurgusu
Düşen petrol gelirlerinin doğrudan bir sonucu olarak, 2026 yılında Ulusal Refah Fonu'na (FNB) aktarılacak ek petrol-gaz geliri miktarı da sınırlı kaldı. Bakanlık, bu transferin sadece 84 milyar ruble olacağını duyurdu. Bu, fonun rezervlerini güçlendirmede oldukça küçük bir katkı anlamına geliyor.
Maliye Bakanlığı, olumsuz tabloya rağmen bir noktaya dikkat çekti: 2025'teki petrol-gaz gelirlerinin, bütçe planlamasında kullanılan "temel" (bazovy) seviyeyi aştığını bildirdi. Bu ifade, hükümetin düşük petrol fiyatlarına dayalı olarak revize ettiği daha gerçekçi beklentiler çerçevesinde, gelirlerin planlananı karşıladığı anlamına geliyor.
Analiz: Yeni Ekonomik Dengeler ve Devam Eden Riskler
2025 verileri, Rus ekonomisi ve bütçesi için birkaç kritik gerçeği ortaya koyuyor:
Petrole Bağımlılık Azalıyor, Ama Kırılganlık Sürüyor: Petrol-gaz gelirlerinin toplam bütçe içindeki payı hızla düşerek yaklaşık %23'e geriledi. Bu, yapısal bir çeşitlendirmeye işaret etse de, petrol fiyatlarındaki bir şokun bütçe üzerindeki etkisinin hâlâ çok güçlü olduğu gerçeğini değiştirmiyor.
Savaş Ekonomisinin Maliyeti: Gelirlerdeki küçük artışa rağmen, çok daha hızlı büyüyen harcamalar, savaşın bütçe üzerindeki devasa yükünü net bir şekilde gözler önüne seriyor. Bütçe açığı, GSYİH'nın yaklaşık %3'üne denk geliyor.
Petrol Dışı Sektörler Kritik Önem Kazandı: Vergi artışları ve iç talebin nispeten canlı kalması sayesinde, petrol dışı gelirler bütçeyi ayakta tutan ana dayanak haline geldi. Bu durum, yaptırımlara uyum sürecinin bütçeye yansıması olarak okunabilir.
Gelecek için Riskler: Ekonomi, düşük petrol fiyatları ve yüksek askeri harcamalar arasında sıkışmış durumda. Enerji fiyatlarında yeni bir düşüş veya petrol dışı sektörlerde bir yavaşlama, bütçe dengesini daha da zorlayabilir. Ayrıca, açığın finansmanı için Merkez Bankası kaynaklarına başvurma ihtiyacı, enflasyon üzerinde baskı oluşturabilecek bir risk faktörü.
Rusya'nın 2025 bütçe verileri, ülke ekonomisinin "yüksek harcama - düşük petrol geliri" ikilemiyle karşı karşıya olduğunu gösteriyor.
Hükümet, petrol-gaz gelirlerindeki sert düşüşü, vergi artışları ve petrol dışı sektörlerden elde edilen gelirlerle yönetmeye çalışıyor.
Ancak, savaşın devam etmesi ve enerji piyasalarındaki belirsizlik, bütçe sağlığını önümüzdeki dönemde de zorlayacak ana unsurlar olarak öne çıkıyor.
Ekonomi, sürekli bir denge arayışı içinde, dış şoklara karşı kırılganlığını koruyor.